انوار اخلاقى، وصاياى پيامبر اعظم به امير المؤمنين - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٧١ - مجلس ٧١ حرمت بهشت بر انسان بد زبان و دورى از دو خصلت

صدا زدم و گفتم: آقا، شما اهل علم هستيد، آقاي ما هستيد، تو اگر بخواهي بخوابي و نماز صبح را نخواني پس چه انتظاري از اين بچّه ها است؟

مرحوم پدرم رحمه الله مي‌فرمود: من در نجف، سحرها پيش از نماز صبح که به حرم اميرالمؤمنين علیه‌السلام مي‌رفتيم شايد قريب صد نفر از طلبه ها در حرم مشغول عبادت و نماز شب خواندن بودند و دعاي ابوحمزه ثمالي را از حفظ در نماز شب مي‌خواندند امّا الان روحانيّت به کجا رسيده است؟ آن وقت ما از اين روحانيّت امروز چه انتظاري بايد داشته باشيم؟ چه نوع ميوه اي مي‌خواهد بدهد؟ شما را به خدا از حالا تصميم بگيريد. اگر نماز شب خوان هستيد خوش به سعادتتان ولي اگر واقعاً نماز شب نمي خوانيد بياييد عوض شويد، نماز شبتان را ترک نکنيد.

"وَ إِيَّاكَ وَ خَصْلَتَيْنِ: الضَّجْرَةَ وَ الْكَسَلَ" يا علي، مواظب باش اين دو خصلت را نداشته باشي، البتّه اميرالمؤمنين علیه‌السلام اين دو خصلت را نداشتند و اين جملات، در حقيقت براي من و شما است. يکي اينکه تنگي نَفْس و تنگي دل نداشته باش و ديگر اينکه کِسِل نباش، چرا؟ علّت را خود آقا فرموده است:

"فَإِنَّكَ إِنْ ضَجِرْتَ لَمْ تَصْبِرْ عَلَى حَقٍّ وَ إِنْ كَسِلْتَ لَمْ تُؤَدِّ حَقّاً" انسان تنگ نَفْس و تنگ دل و تنبل، صبر بر حقّ ندارد و نمي تواند حقّ را ادا کند. طلبه اي که داراي اين صفات باشد نمي تواند طلبگي اش را اداره کند چون طلبگي يعني صبر در مشکلات و تحمّل ناملايمات. روحاني بايد جسارت ببيند، زخم زبان بشنود، فحش و ناسزا بشنود. فکر نکنيد در طلبگي، راحتي و آسايش است. مردم جاهلِ آن زمان، به اميرالمؤمنين علیه‌السلام مي‌گفتند: تو شبها به دزدي مي‌روي. به بزرگان ما تهمت دزدي، زنا، ديوانگي و امثال اينها مي‌زدند.

سيّد هاشم حطاب رحمه الله يکي از علماي بزرگ نجف بود. در زمان ايشان، نادر شاه با دو هزار نفر از لشکريان به نجف آمد. بعد از زيارت اميرالمؤمنين علیه‌السلام گفت بروم و از علماي بزرگ نجف ديدن کنم. به او گفتند به ديدن سيّد هاشم برو.