انوار اخلاقى، وصاياى پيامبر اعظم به امير المؤمنين - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ١٩١ - مجلس ٩١ عاقبت سوء خلق، اطاعت زن و دروغ بستن بر پيامبر

ناهنجار قرار مي‌دهد. کشتي اين طوري است. بزرگان دين ما مي‌گفتند: وقتي کسي سوار کشتي شد، بايد مواظب باشد که غرق نشود چون که روي آب است. انسان بايد اين را متوجّه باشد و بداند که زندگي هميشه با نرمش و آرامش پيش نمي رود، بايد با يک حيله هايي آن را پيش ببري تا سالم بماني.

واقعيّت هم همينطور است. وقتي شخصي تشکيل زندگي مي‌دهد، اختيارات امور زندگي با يک اراده نيست يعني وقتي که خودتان تنها هستيد در تمام کارها اراده به دست خودتان است، بخواهي انجام مي‌دهي و نخواهي انجام نمي دهي؛ خلاصه ميل با خود شما است چون اراده واحد است. در اينجا تدافع وجود ندارد امّا وقتي در زندگي دو اراده آمد يکي اراده تو و يکي هم اراده همسرتان، اينجا قهراً بين اين اراده ها تضاد به وجود مي‌آيد، قهراً بين اينها تدافع ايجاد مي‌شود حالا انسان بايد چه کار کند؟ بايد خود را آماده کند و به گونه اي زندگي را پيش ببرد که از هم پاشيده نشود.

"يَا عَلِيُّ، إِنْ كَانَ الشُّؤْمُ فِي شَيْ‌ءٍ فَفِي لِسَانِ الْمَرْأَةِ" اگر ما بتوانيم شوم و بدي را در يک چيز پياده کنيم و در يک قالبي بياوريم، در لسان زن است يعني بدانيد در زندگي با چنين مسأله اي روبرو هستيد، خودتان را آماده کنيد. بنابراين، انسان در زندگي بايد متوجّه باشد چطور مي‌خواهد آن را اداره کند و بچرخاند. البتّه اين فرمايش حضرت صلی الله علیه و آله و سلم به نحو کلي نيست. در همه جا و در همه افراد، خوب و بد هست. در مرد هست، در زن هم هست. امکان دارد که در بعضي موارد زنها خوب باشند. همسرها و خانمها بسيار فهميده، بسيار با کمال باشند. در مردها هم همينطور است. ممکن است خوب باشند و يا خداي ناکرده بد باشند.

هميشه مي‌گويند احکام مُحَوّل به نوع است. احکامي که شارع در اخلاقيات و در تکاليف مي‌گويد هميشه محوّل به نوع است يعني نوعاً اينگونه است، غالباً اين طوري است؛ البتّه ممکن است استثناء هم داشته باشد.