كه‌ ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ‌ يعنى پس نمود حجت ايشان مگر آنكه گفتند تا آخر آنچه گذشت و چهارم شركت و آن قول خداى عز و جل است كه‌ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ‌ يعنى و شرك سخت‌تر است از كشتن و كشته شدن و پنجم كفر است و آن قول خداى عز و جل است كه‌ أَلا فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُوا يعنى آگاه باش كه در كفر افتادند و ششم سوزانيدن بآتش است و آن قول خداى عز و جل است كه‌ إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ‌ يعنى بدرستى كه آنان كه مقتول ساختند مردان مؤمن و زنان مؤمنه را يعنى ايشان را سوزانيدند تا آخر آيه و هفتم عذاب است و آن قول خداى عز و جل است كه‌ يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ‌ يعنى در روزى كه ايشان بر آتش معذب ميشوند و قول آن جناب عز و جل‌ ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ‌ «يعنى بچشد عذاب خود را» و قول آن جناب عز و جل‌ وَ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ‌ «يعنى و هر كه خدا خواسته باشد عذاب يا عذاب كردن او را» فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً «يعنى پس هرگز تو مالك نميشوى از برايش از خدا چيزى را» و هشتم كشتن است و آن قول خداى عز و جل است كه‌ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا «يعنى اگر بترسيد از آنكه در فتنه اندازند شما را آنان كه كافر شدند يعنى شما را بكشتند» و قول آن جناب عز و جل‌ فَما آمَنَ لِمُوسى‌ إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ عَلى‌ خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِمْ أَنْ يَفْتِنَهُمْ‌ «يعنى پس ايمان نياوردند بموسى و او را تصديق نكردند مگر فرزندانى چند از قوم موسى نه پدران ايشان بنا بر ترس از فرعون يا با ترس از او و از گروه خود از آنكه در فتنه اندازد و ايشان را يعنى ايشان را بكشد» و نهم بازداشتن است و آن قول خداى عز و جل است كه‌ وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ‌ «يعنى بدرستى كه نزديك بودند وفد ثقيف كه در فتنه اندازند تو را يعنى تو را باز دارند از آنچه وحى كرديم بسوى تو» و دهم شدت محنت و سختى آزمايش است و آن قول خداى عز و جل است كه‌ رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا اى پروردگار ما مگردان ما را فتنه و محنت از براى آنان كه كافر شدند» و قول آن جناب عز و جل كه‌ رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ‌ «يعنى اى پروردگار ما مگردان ما را فتنه از براى گروه ستمكاران يعنى محنت و آزمايش تا بآن‌