اسرار توحيد (ترجمه توحيد صدوق) - اردکاني، محمد علي - الصفحة ٢٣١ - «باب بيست و نهم» در بيان نامهاى خداى تبارك و تعالى و فرق ميانه معانى آنها و معانى نامهاى آفريدگان

است باو از او بخودش.

«منان» منان معنيش عطاكننده صاحب انعام است و از اينست قول خداى عز و جل‌ فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسابٍ‌ يعنى پس عطاء كن بهر كه خواهى يا منع بخشش نما و بازدار آن را از هر كه خواهى يعنى تصرف تو در اين عطاى ما بسته بخواست تو باشد در حالتى كه اين عطاء از شما بيرونست يا منت و امساك تو در روز حساب بر آن حسابى نيست و مخاطب باين آيه حضرت سليمان ٧ است و قول خداى عز و جل‌ وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَكْثِرُ يعنى و نبخش در حالى كه جوياى بيشتر از آن باشى.

«محيط» محيط معنيش احاطه‌كننده بچيزها است كه عالم، بهمه آنها است و هر كه چيزى را فرا گيرد بتمامه يا علمش باقصاى آن برسد بآن احاطه كرده و اين بر وجه توسع و مجاز است زيرا كه احاطه در حقيقت احاطه كردن جسم بزرگيست بجسم كوچك از اطراف و جوانب آن چون احاطه خانه بآنچه در آنست و احاطه حصار بشهرها و از براى همين معنى ديوار حائط ناميده شده و معنى دويم احتمال دارد كه نصب بر ظرف يعنى منصوب بر حال باشد و معنيش مستوليا مقتدرا يعنى صاحب استيلاء و غلبه و اقتدار و توانائى چون قول خداى عز و جل‌ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ‌ يعنى و يقين كردند كه ايشان احاطه شد بايشان و فرا گرفته شد دور ايشان از همه اطراف كه طريق خلاصى و راه نجات نداشته باشند پس خدا اين را احاطه از براى ايشان ناميده زيرا كه قوم هر گاه بدشمن خويش احاطه كنند و دور ايشان را بگيرند دشمن بر خلاصى از ايشان قدرت ندارند.

«مبين» مبين معنيش ظاهريست كه حكمتش آشكار و آن را آشكاركننده است بآنچه از بينات و آثار قدرتش اظهار فرموده و گفته مى‌شود كه بان الشي‌ء و ابان و استبان بيك معنى و معنى همه اينست كه اين چيز آشكار شد و همه بمعنى آشكار كردن نيز ميباشند زيرا كه اينها لازم و متعدى هر دو آمده‌اند.

«مقيت» مقيت معنيش حافظ و رقيب است و گفته مى‌شود كه آن بمعنى قدير است يعنى توانا