است كه‌ فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ‌ يعنى پس قضاء كرد آنها را هفت آسمان و آفريد آنها را باين شماره در دو روز و هشتم فعل و كردار است و آن قول خداى عز و جل است كه‌ فَاقْضِ ما أَنْتَ قاضٍ‌ يعنى پس بكن آنچه را كه كننده و نهم تمام كردنست و آن قول خداى عز و جل است كه‌ فَلَمَّا قَضى‌ مُوسَى الْأَجَلَ‌ يعنى پس در هنگامى كه تمام كرد موسى آن مدت معينى را كه عبارت است از ده سال و قول آن جناب عز و جل از روى حكايت از موسى ٧ أَيَّمَا الْأَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلا عُدْوانَ عَلَيَّ وَ اللَّهُ عَلى‌ ما نَقُولُ وَكِيلٌ‌ يعنى هر يك از اين دو قدرت را كه عبارتست از هشت سال و ده سال تمام كنيم پس ستمى بر من نيست و خدا بر آنچه ما ميگوئيم وكيل است و دهم فراغ و خلاص شدن از چيز است و آن قول خداى عز و جل است كه‌ قُضِيَ الْأَمْرُ الَّذِي فِيهِ تَسْتَفْتِيانِ‌ يعنى قضاء كرده شد آن كارى كه شما در آن طلب فتوى ميكنيد يعنى فراغ از آن از براى شما حاصل گرديده و قول قائل كه حاجت تو را از برايت قضاء كردم يعنى از براى تو از آن فارغ و خلاص شدم پس روا باشد كه گفته شود كه همه چيزها بقضاى خداى تبارك و تعالى و بقدر اوست باين معنى كه خداى عز و جل آنها را دانسته و مقادير آنها را دانسته و آن جناب عز و جل را در همه آنها حكمى است از خوبى يا بدى پس آنچه از خوبى باشد آن را قضاء فرموده باين معنى كه خدا بآن امر كرده و آن را واجب ساخته و حق گردانيده و مبلغ و مقدارش را دانسته و آنچه از بدى باشد بآن امر نفرموده و آن را نپسنديده ليكن آن جناب عز و جل آن را قضاء كرده و تقدير نموده باين معنى كه آن را بمقدار و مبلغى كه دارد دانسته و در آن بحكم خويش حكم فرموده و فتنه برده بر وجه است پس يك وجه از آنها گمراهى است و دويم آزمودنست و آن قول خداى عز و جل است كه‌ وَ فَتَنَّاكَ فُتُوناً يعنى آزموديم او را آزمودنى و قول آن جناب عز و جل‌ أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ‌ يعنى منم آن خدائى كه همه چيز را ميدانم و چيزى بر من پوشيده و پنهان نيست آيا مردمان پنداشتند كه واگذاشته ميشوند باينكه بگويند كه ايمان آورديم و حال آنكه ايشان آزموده نميشوند و مبتلى نميگردند و سيم حجت است و آن قول خداى عز و جل است‌