رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٦١ - در بيان جهات و فلكيات و آنچه بدان تعلق دارد

بيك ماه برد فلك محدّد بيك روز برد[١]، و دور يومى از محدّد است.

و آنچه آفتاب را[٢] مى‌بينى كه هر روز از مشرق برآيد و بمغرب فرو رود[٣] سبب آن محدّد است كه هر روز دورى تمام كند و هشت قلك را با خود بقسر[٤] بگرداند. و هر فلكى را دورى ارادى هست‌[٥] و دورى قسرى.

ارادى آنست كه خود مى‌كند چنانكه [بهر مدّتى دورى تواند كردن‌][٦]، و قسرى آنست كه محدّد هر روزى‌[٧] او را[٨] با خود بگرداند. و تا حقّ تعالى ايشان را آفريده‌[٩] است هرگز نافرمانى نكرده‌اند، چنانكه قرآن عزّ قائله خبر مى‌دهد: «لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ»[١٠].

(٤٣) و بدان كه‌[١١] حقّ تعالى هر چه آفريده است بسه قسم آفريده است:

بعضى بى‌واسطه چنانكه خبر مى‌دهد[١٢] در حقّ آدم عليه السلام‌[١٣]: «خلقت بيدى»[١٤]، و در حقّ پيغامبر ما صلى اللّه عليه كه‌[١٥] «وَ يَنْصُرَكَ اللَّهُ نَصْراً عَزِيزاً»[١٦]، و در حقّ آدم‌[١٧]: «فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»[١٨]. و بعضى بواسطه چون علم پيغامبران‌[١٩] چنانكه خبر فرمود[٢٠] در حقّ پيغامبر[٢١] ما صلى اللّه عليه و آله‌[٢٢]:

«عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى‌ ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوى‌»[٢٣]. و بعضى بجمع، چنانكه خبر مى‌دهد:

[١] بيك روز برد: بيك روز دور كندS

[٢] آفتاب را: آفتاب‌F

[٣] رود:

مى‌رودS

[٤] با خود بقسر: بقسر با خودS

[٥] ارادى هست: است ارادى‌S

[٦] بهر مدتى ... تواند كردن: هر روزى مدتى تواند كردF

[٧] روزى: روزS

[٨] او را:-F

[٩] آفريده: بيافريدندS

[١٠] سوره ٦٦( التحريم) آيه ٩

[١١] و بدان كه:

بدان كه‌S

[١٢] مى‌دهد: مى‌دهندS

[١٣] عليه السلام:-F

[١٤] سوره ٣٨( ص) آيه ٧٥

[١٥] كه:-F

[١٦] سوره ٤٨( الفتح) آيه ٣

[١٧] آدم: آدميان‌S

[١٨] سوره ١٥( الحجر) آيه ٢٩، سوره ٣٨( ص) آيه ٧٢

[١٩] پيغامبران: پيغمبران‌S

[٢٠] فرمود:

مى‌دهدS

[٢١] پيغامبر: پيغمبرS

[٢٢] صلى اللّه عليه و آله:-F

[٢٣] سوره ٥٣( النجم) آيه ٦