ترجمه اصول کافي شيخ کليني - مصطفوى، سيد جواد - الصفحة ٤٢١ - برترى ايمان بر اسلام و يقين بر ايمان

شرح‌

- ملائكه ميپنداشتند شيطان هم مانند آنها مقدس و مطيع خداست و هرگز گناه و نافرمانى نميكند ولى تنها حميت و خودخواهى او موجب شد كه نهان پليد خود را آشكار كرد و بآدم عليه السّلام سجده نكرد پس از حميت و تعصب بپرهيزيد.

٧-

از على بن الحسين عليهما السلام راجع به عصبيت پرسيدند، فرمود: عصبيتى كه صاحبش بسبب آن گنهكار است اينست كه كسى بدان قوم خود را از نيكان قوم ديگر بهتر داند، ولى دوست داشتن كسى قوم خود را عصبيت نيست، بلكه كمك كردن كسى قوم خويش را بر ستم از جمله عصبيت است.

باب كبر و بزرگ منشى‌

توضيح‌

- كبر بر خلاف تواضع اينست كه كسى خود را از ديگران بزرگتر و بالاتر داند و بر او گردنكشى و سرفرازى كند، ولى عجب كه در باب آينده ذكر مى‌شود اينست كه: انسان خودبين و خود پسند باشد و بر خود ببالد، پس در تكبر لازمست ديگرى باشد و انسان خود را از او بالاتر داند ولى در عجب بودن شخص ديگر و ملاحظه برترى بر او لازم نيست.

مرحوم مجلسى علاوه بر اخبار اين باب، آيات و روايات بسيار ديگرى در مذمت اين صفت در مرآت العقول نقل ميكند و سپس ميگويد: تكبر بر سه قسم است:

(١) تكبر بر خداى تعالى كه از همه بدتر است مانند تكبر فرعون و نمرود.

(٢) تكبر بر پيغمبران و امامان، مانند كسانى كه بآنها نگرويدند و گفتند: أَ نُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنا بلكه بايشان ناسزا گفتند و آنها را كشتند.

(٣) تكبر بر بندگان خدا، و سبب تكبر چند چيز است:

١- علم و دانش. ٢- عمل و عبادت. ٣- حسب و نسب نژادى. ٤- جمال و زيبائى. ٥- ثروت و دارائى ٦- زور بازو و نيرومندى. ٧- داشتن پيروان و ياران و شاگردان و نوكران و فاميل و خويشان.

و اما معالجه تكبر دو راه علمى و عملى دارد: راه علميش اينست كه: انسان بحقارت و پستى خود و عظمت و كبريائى پروردگارش آگاه شود، ولى اين دو آگاهى طول بسيار دارد و نهايت علم صديقين همين است، ولى براى شناختن حقارت خود كافى است كه در يكى از آيات بسيار قرآن كه در اين زمينه وارد