ترجمه اصول کافي شيخ کليني - مصطفوى، سيد جواد - الصفحة ١٠ - تفسير آيه شريفه

و سلامت باش آتش سرد و سلامت شد. اصحاب شمال گفتند: پروردگارا از لغزش ما درگذر و از نو بگير، فرمود: از نو گرفتم، داخل شويد، ايشان برفتند و باز ترسيدند، در آنجا فرمانبردارى و نافرمانى پا برجا گشت، پس نه اين دسته توانند از آنها باشند و نه آنها توانند از اينها باشند.

شرح‌

- گويا مراد از آب و خاك ماده‌ايست كه استعداد قبول اشكال مختلف دارد و نيز اين دو ماده در سرشت و خلقت انسان تركيب شده و مقصود از صفحه زمين، مركز روئيدن غذاى انسانست كه نطفه از آن حاصل شود، و مقصود از مالش گل امتزاج و اختلاط مواد اوليه تركيب انسانست، بنحوى كه مزاج انسانى پيدا شود و مستعد حيات گردد، و آميختن آب شور و شيرين بيكديگر، كناية از امتزاج خير و شر و عقل و شهوت در سرشت انسانست. از اين رو با كمال ارتباط و علاقه‌اى كه پدر با پسر دارد، گاهى پدر تابع عقل و هدايتها شود و پسر پيرو شهوات و وساوس گردد و يا بر عكس. اما راجع بعالم ذر، در احاديث آينده توضيح بيشترى بيان مى‌شود.

٢-

زراره گويد: مردى از امام باقر عليه السّلام در باره اين آيه پرسيد: «و چون پروردگارت از فرزندان آدم، از پشتهايشان، نژادشان را برگرفت و آنها را بر خودشان گواه ساخت كه مگر من پروردگار شما نيستم؟ گفتند: چرا- تا آخر آيه ١٧٢ سوره ٧-» حضرت در حالى كه پدرش ميشنيد پاسخ داد.

پدرم بمن حديث فرمود كه: خداى عز و جل يك مشت از خاك زمينى كه آدم عليه السّلام را از آن آفريد برگرفت و آب گواراى فرات‌[١] بر آن بريخت، و آن را چهل صباح بحال خود گذاشت، سپس بر آن آب شور و تلخ ريخت و چهل صباح ديگر واگذاشت. چون آن گل خمير شد، آن را برگرفت و بشدت ماليد، آنگاه آدميان مانند مور از راست و چپش بجنبش در آمدند، بهمگى دستور فرمود بآتش درآيند، اصحاب يمين‌

[١] فرات: بسيار گوارا.