ترجمه اصول کافي شيخ کليني - مصطفوى، سيد جواد - الصفحة ٣٩٦ - برترى ايمان بر اسلام و يقين بر ايمان

باب ريشه‌هاى كفر و پايه‌هايش‌

١-

امام صادق عليه السّلام فرمود: ريشه‌هاى كفر سه چيز است: حرص و تكبر و حسد.

اما حرص در داستان آدم عليه السّلام است زمانى كه از خوردن آن درخت نهى شد و حرص او را برانگيخت كه از آن بخورد.

و اما تكبر در داستان شيطانست كه چون مأمور بسجده آدم شد سرپيچى كرد.

و اما حسد در داستان دو پسر آدم (هابيل و قابيل) است، زمانى كه يكى ديگرى را كشت.

شرح‌

- مرحوم مجلسى گويد: گويا مراد ريشه‌هاى كفر گناهانى است كه گاهى موجب كفر شود نه هميشه، و كفر نيز معانى بسيارى دارد، مانند انكار خداوند سبحان و عناد و لجاج نسبت بصفاتش و مانند انكار پيغمبران و حجج او و انكار تعليمات آنها و مانند نافرمانى خدا و رسولش و چون ناسپاسى نعمتهاى خدا تا برسد بترك اولى، پس حرص گاهى سبب ترك اولى و گاهى موجب گناه صغيره يا كبيره‌ئى مى‌شود، تا بشرك و انكار خدا ميرسد، و حرص آدم عليه السّلام موجب ترك اولاى او شد ولى در فرزندانش تكامل پيدا كرد تا بكفر و انكار خدا رسيد، از اين رو حرص را ريشه كفر ناميدند، و همچنين نسبت به تكبر و حسد و صفات ديگر.

و اما راجع بشيطان برخى حسد را موجب سجده نكردنش دانسته‌اند، ولى از آيه شريفه «خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ‌» كه خودش بدان تمسك كرده و نيز از اين روايت پيداست كه همان استكبار (خود پسندى و منيت و بزرگى‌طلبى) او باعث گناهش شد.

٢-

پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود: پايه‌هاى كفر چهار چيز است: ١- رغبت (دلبستگى بدنيا و شهوات نفسانى) ٢- رهبت (ترس از دست رفتن دنيا و ترك جهاد و زكاة) ٣- ناخرسندى (از قضاء و قدر خدا و تقسيم روزى او) ٤- غضب.