- در باره عالم ذر و اقرار گرفتن از مردم، بعضى از دانشمندان بظهور روايتى كه از- عمر رسيده جمود كرده و گفته‌اند: چون خداى تعالى آدم را آفريد، نسل او را مانند مورچگان از پشتش در آورد و آنها را زنده ساخت و عقل و شعور داد و سپس از آنها پرسيد. و برخى گفته‌اند: خداى تعالى در خلقت انسان دلائلى براى ربوبيت خود قرار داده و عقول ايشان را چنان رهبرى فرموده كه اگر بطبع و فطرت خود بينديشند، بربوبيتش اقرار كنند. و دسته‌ئى گفته‌اند: اين اقرار و اعتراف بلسان قابليت و استعداد جواهر و ذوات آنهاست مانند آيه شريفه: فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً، قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ‌ و برخى احتمال داده‌اند.

كه اين اقرار بلسان ملكوتى بوده، مانند يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ‌.

٣-

امام صادق عليه السّلام فرمود: چون خداى عز و جل اراده فرمود آدم را بيافريند، آب را بسوى خاك ارسال داشت، سپس مشتى برگرفت و آن را بماليد، آنگاه آن را با دست قدرت خود، دو نيمه ساخت، و بشر را بيافريد، ناگاه بجنبش در آمدند، سپس براى آنها آتشى برافراخت و باهل شمال دستور داد، داخلش شوند، آنها بسويش رفتند و ترسيدند. و داخل نشدند آنگاه باهل يمين دستور داد، داخلش شوند، آنها برفتند و داخل شدند، خداى عز و جل بآتش امر فرمود تا بر آنها سرد و سلامت گشت. چون اهل شمال چنان ديدند، گفتند: پروردگارا از ما در گذر و تجديد كن، خدا تجديد كرد و به آنها فرمود: بآتش در آئيد. آنها رفتند و كنارش ايستادند و داخل نگشتند، خدا ايشان را بطينت اول برگردانيد و از آن طينت آدم عليه السّلام را آفريد.

امام صادق عليه السّلام فرمود از اين رو اينها نتوانند از آن‌ها شوند و آن‌ها نتوانند از اينها گردند. از اين جهت (اهل بيت عليهم السلام) عقيده دارند كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله نخستين كس بود كه داخل آن آتش شد، و از اين بابست قول خداى جل و عز: «بگو اگر براى خداى رحمان فرزندى بود، من نخستين پرستنده بودم- ٨١ سوره ٤٣-).