فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٥٢ - ب توحيد افعالى خداوند

امر تشريعى وضعى: امرى است كه خداى متعال به وسيله آن حالتى يا منصبى را براى شخصى يا جمعيتى در عالم اعتبار و تقنين خويش جعل مى‌كند يا حالتى يا منصبى را در عالم جعل و اعتبار قانونى خويش از آنان مى‌ستاند. بنابراين، از جمله بارزترين مصاديق امر تشريعى وضعى، نصب و عزل الهى است كه به وسيله آن، خداوند جايگاهى را به افراد يا شخصيت‌هايى عطا مى‌كند يا جايگاهى را از آنان سلب مى‌نمايد.

امر تشريعى الهى- تكليفى يا وضعى- تجلّى مُلك و مديريت سياسى خدا در جامعه بشر است و لذا در قرآن كريم، از اين جايگاه الهى- يعنى جايگاه تشريع و مديريت الهى جهان و انسان- به «مُلك» تعبير شده و در اشاره‌اى به امر يا مُلك تشريعى خداوند در حوزه «تكليف» مى‌فرمايد:

وَ كَذلِكَ أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا وَ صَرَّفْنا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْراً\* فَتَعالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُ‌[١].

و اين‌گونه آن را قرآنى عربى (و فصيح و گويا) نازل كرديم، و انواع وعيدها (و انذارها) را در آن بازگو نموديم، شايد آنان تقوا پيشه كنند؛ يا برايشان سبب يادآورى شود\* پس بلند مرتبه است خداوندى كه فرمانرواى حقيقى است!

و همچنين مى‌فرمايد:

أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ\* فَتَعالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ‌[٢].

[١] . سوره طه: ١١٣ و ١١٤.

[٢] . سوره مؤمنون: ١١٥ و ١١٦.