فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٢٣ - واژه چهارم «ولايت»

صرف نظر از قرائن قرآنى فراوانى كه در رابطه با تفسير مضامين اين آيات وجود دارد كه دلالت روشنى بر اين دارد كه اين آيات، همگى در رابطه با مسئله حكومت و ولايت امر وارد شده است و بالخصوص به مسئله حكومت و ولايت بعد از رسول خدا (ص) اشاره داشته و اولياى امر را بعد از رسول خدا (ص) معيّن مى‌كند. آنچه اكنون از اين آيات مورد استشهاد ماست، كاربرى واژه طاغوت است كه به معناى حاكم غير الهى يا به تعبيرى ديگر «كل من يطاع من دون الله» است، قرائنى كه در اين آيات، بر اين مطلب دلالت مى‌كند، چند چيز است:

جمله‌ أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِنَ الْمُلْكِ‌ است؛ زيرا ضمير «لَهُمْ» به همان كسانى بر مى‌گردد كه كلمه‌ «هؤُلاءِ» به آنها بر مى‌گردد و معلوم است كه مشاراليه «هَؤُلاء» همان جبت و طاغوت است.

جمله‌ أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى‌ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ‌ زيرا مراد از فضل به قرينه ذيل اين آيه و بسيارى ديگر از آيات قرآنى فضل ملك و رهبرى است و حسادت جبت و طاغوت بر كسانى كه خداوند به آنان فضل خود يعنى مُلك خود را به آنان عطا كرده قرينه بر آن است كه مراد از جبت و طاغوت كسانى است كه به ناحق خود را در جايگاه فرمانروايى قرار داده‌اند.

٣. مقابله ايمان به جبت و طاغوت با آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظِيماً كه نشانه آن است كه مؤمنان به جبت و طاغوت، جبت و طاغوت را به جاى صاحبان اصلى مُلك الهى به فرمانروايى پذيرفته و از آنان اطاعت مى‌كنند.

آيه ديگرى كه طاغوت در آن به‌كار رفته، آيه ذيل است: