فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢١٧ - واژه چهارم «ولايت»

«و الوِلَايَة النُّصْرة و الوَلَايَة تَوَلِّي الأمرِ، و قيل: الوِلَايَة و الوَلَايَة نحو: الدِّلَالة و الدَّلَالة و حقيقته: تَوَلِّي الأمرِ»[١].

ولايت: به معناى نصرت است و ولايت به معناى عهده‌دار شدن امر است و گفته‌اند وِلايت و وَلايت؛ نظير: دِلالت و دَلالت است و حقيقت آن: عهده‌دار شدن و تصدّى امر است.

همان‌گونه كه در كلمات اهل لغت و نيز برخى از آيات قرآن ملاحظه شد، بيشترين كاربرى واژگان «ولايت» و «ولى» و «مولى» در زبان عرب در دو معناى نصرت و مُلك است، لكن در قرآن كريم كاربرى اين واژگان در حقّ خداى متعال، به معناى دوم؛ يعنى صاحب اختيار بودن و صاحب مُلك و سلطنت بودن است.

در اينجا لازم است به تعدادى از آيات قرآن كريم كه در آنها واژه «ولايت» يا مشتقات آن در شأن خداى متعال به‌كار رفته و قرائن قطعى دلالت آن را بر اراده معناى مُلك و سلطنت و اختياردارى تأييد و تأكيد مى‌كند، اشاره كنيم؛ در اين آيات نيز ولايت به معناى مُلك و سلطنت منحصراً از آن خداى متعال دانسته شده است.

آيه نخست:

(اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ)[٢].

[١] . راغب اصفهانى، المفردات، ص ٨٨٥.

[٢] . سوره بقره: ٢٥٧.