فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢١٦ - واژه چهارم «ولايت»

وَلْى به معناى نزديكى است- تا آنجا كه مى‌گويد:-

والوَليّ: الاسم منه ...

و وَلى اسم برگرفته شده از آن است- تا آنجا كه مى‌گويد:-

ووَلِيَ الشي‌ءَ و عليه: وِلايَة و وَلايَة، أَو هي- أي بالفتح- المصدر و بالكسر: الخُطَّة و الإِمارَة، و السُّلطانُ و أوْلَيْتُه الأمْرَ وَلَّيْتُه إياهُ و الوَلاءُ: المِلْكُ ... الى آخر كلامه»[١].

ووَلِيَ الشي‌ءَ و عليه: وِلايَة و وَلايَة، يا ولايت (به فتح واو) مصدر است (و به كسر واو) به معناى كشور و امارت و سلطنت است، وأوْلَيْتُه الأمْرَ به معناى وَلَّيْتُه إياهُ‌ است و «وَلاءُ» به معناى مالكيت است ....

فيّومى در المصباح المنير مى‌گويد:

«و الْوَلِيُّ: فَعِيلٌ بِمَعْنَى فَاعِلٍ، مِنْ وَلِيَهُ: إِذَا قَامَ بِهِ وَ مِنْهُ‌ (اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا) والْجَمْعُ أَوْلِيَاءُ: قَالَ ابْنُ فَارِسٍ: وَ كُلُّ مَنْ وَلِيَ أَمْرَ أَحَدٍ فَهُوَ وَلِيُّه»[٢].

ولى بر وزن فعيل به معناى فاعل است كه از ريشه «وَلِيَهُ» است كه به معناى انجام دهنده و به عهده گيرنده است و به همين معناست‌ (اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا) جمع آن: اولياء است، ابن فارس گفته: به هركس گفته شود «وَلِى أَمْرَ أَحَدٍ» به معناى آن است كه ولى اوست.

راغب اصفهانى در مفردات مى‌گويد:

[١] . فيروزآبادى، القاموس المحيط، ج ٤، ص ٤٦٤ و ٤٦٥.

[٢] . فيومى، المصباح المنير، ج ٢، ص ٦٧٢.