فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٠٨ - واژه سوم «تدبير أمر»

بگو: «چه كسى حاكميت همه موجودات را در دست دارد، و تنها پناه دهنده است و كسى را از او پناهى نيست؟!»\* خواهند گفت: « (همه اينها) از آنِ خداست!»- تا آنجا كه مى‌فرمايد:-

عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَتَعالى‌ عَمَّا يُشْرِكُونَ)[١].

او داناى نهان و آشكار است؛ پس برتر است از آنچه همتاى او قرار مى‌دهند!

٢. كلمه «الأمر» در جمله «يدبّرالأمر» اسم جنس محلّى به الف و لام است كه به دلالت اطلاقى، مفيد شمول، و در نتيجه شمول تدبير الهى نسبت به همه شئون و امور است. بنابراين، جايى براى تدبير امرى توسط موجود ديگر باقى نمى‌ماند؛ زيرا خداست كه همه امرها و شأن‌ها را تدبير مى‌كند. پس تدبيركننده امرى جز او وجود ندارد.

٣. سياق جمله «يدبرالأمر» كه متضمن حصر ربوبيّت و اذن به شفاعت و نيز حصر مرجعيت عباد و آغاز خلق و اعاده آن، همگى در ذات اقدس حق‌تعالى است، قرينه بر حصر تدبير امر نيز در ذات اقدس حق‌تعالى است.

نمونه دوم:

آيات سى و يكم تا سى و پنجم سوره يونس:

(قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ مَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ مَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَ فَلا تَتَّقُونَ؟\* فَذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ فَما ذا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلالُ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ؟\* كَذلِكَ حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ فَسَقُوا أَنَّهُمْ‌

[١] . سوره مؤمنون: ٨٨- ٩٢.