اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٣٥٥ - «علی بن محمد زبحی جرجانی»

مسلمانان مقبولیت دارد و از پرداختن به مسائل خاص که محل اختلاف است تا حد امکان پرهیز کرده است.

مداخل کتاب در زمینه های فقه، حدیث، کلام، فلسفه، منطق، عرفان و علوم بلاغی و ادبی است. مولف در کتاب خود گاه به منابع خود اشاره کرده است. استناد او در فقه و اصول به «ابوحنیفه» و «ابویوسف» است. در صرف و نحو به آثار «سیبویه»، «کلبی» و «فرا» و در عرفان به آثار «ابن عربی» استناد جسته است.

تعداد مدخل های عرفانی کتاب بسیار است. و تعلق خاطر نویسنده را به این مسائل نشان می دهد. در عوض تعداد مدخل های کلامی کتاب بسیار ناچیز است با این حال اندیشه ی کلامی جرجانی بتقریب بر اکثر مداخل کتاب سایه افکنده است. حتی بسیاری از مدخل های به اصطلاح فلسفی به صورت کلامی تعریف شده اند. چنانکه او در تعریف مدخل «فلسفه» می گوید: «فلسفه تشبه به خدا است در حد طاقت انسان برای رسیدن به سعادت ابدی».

کتاب تعریفات میر سید شریف جرجانی به زبان فرانسه ترجمه و چاپ شده است. «پی یر لوری» بر این ترجمه مقدمه ی مفصلی نگاشته است.

نسخه های خطی:

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٥٣٣٦ در ١١٧ برگ، کتابت سال ٩٦٥ه-.ق. و شماره ٧١٦٨ در ٣٥٠ برگ، کتابت سال ١٣١٦ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی بابانیین» وابسته به «کتابخانه ی اوقاف سلیمانیه» به شماره ٤٢ در ٦٣ برگ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی ملک» «تهران» به شماره ١/٢٣١٠ در ٩٩ برگ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه مدرسه ی نمازی خوی» به شماره ٤٥٠ کتابت سال ١١٤٣ه-.ق. موجود است.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مسجد اعظم» «قم» به شماره ١/٥٣٣ کتابت سال ١١٣٦ه-.ق. و شماره ١٣١٧ کتابت سده ١٢ه-.ق. (ناقص) موجود است.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی جمهوری اسلامی ایران» به شماره ٢٣٠٥/ع در ١١٥ برگ، کتابت سال ١٠٢٠ه-.ق. و شماره ١٤٠٩/ع در ٤٠ برگ، کتابت سده ١١ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مجلس شورای اسلامی» به شماره ٧٥٣٠ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران» به شماره ٩٣٥٢ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه خصوصی مفتاح» در «تهران» به شماره ٩٨٨ه-.ق. کتابت سال ١٠٢٠ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی لیدن» به شماره ٧/٨٤ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی برلین» به شماره ٩/٥٣٧٨ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی پرینستون (برینستون)» به شماره H٤٨٩ه-.ق. موجود است.

٤ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ام القری» به شماره ٣٧٣ در ٩٥ برگ، شماره ٩٧٩/١ در ٨٩ برگ، کتابت سال ١١٠٢ه-.ق.، شماره ٤٨٦٥ کتابت سال ١٠٥٠ه-.ق. و شماره ٤٩١٠ در ٦٢ برگ، کتابت سال ١١٨٣ه-.ق. موجود است.