١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی راشد افندی» «قیصریه ترکیه» به شماره ١٠٥٠ در ٧٥ برگ، کتابت سال ٩٣٤ه-.ق. موجود است. این نسخه همان نسخه ای است که توسط «عادل بن علی بن عادل حافظ شیرازی»، ترتیب داده شده است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ایندیا آفیس» به شماره ٢٧٠٠ موجود است. این نسخه توسط «تاج بن محمد» ترتیب داده شده است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشگاه تهران» به شماره ٢٩٨ موجود است.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی برلین» به شماره ٢/٣٦ و ٨/٢٣٢ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی فاتح استانبول» به شماره a ٦٥٤ موجود است.

نسخه های چاپی:

کتاب «ترجمان» یک بار به سال ١٣١٣ش. در «تبریز» به صورت چاپ سنگی منتشر شده است. اما مرحوم «دبیر سیاقی» بر مبنای همان چاپ و با استفاده از چند نسخه ی خطی، مجدداً آن را به سال ١٣٣٣ش. در «تهران» به چاپ رساند.

وی گزارشی از نسخه های خطی مورد استفاده ی خود ارایه نداده است تا درباره ی آنها مطلبی گفته شود.

همین چاپ، بعدها توسط بنیاد قرآن (سال ١٣٦٠) در ١٤٨ صفحه تجدید چاپ گردید.

٢٠. رساله فی تردید الانفضالی

این رساله را مرحوم «دانش پژوه» به میر سید شریف جرجانی نسبت داده است.

نسخه های خطی:

هیچ گزارشی از نسخ خطی آن در دست نیست.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

التعریفات

تعریفات از معروف ترین کتب دایرهالمعارفی در میان منابع اسلامی است. مولف، آن را به ترتیب حروف الفبا تنظیم کرده است. نام کامل این کتاب «تعریفات العلوم و تحدیدات الرسوم» است.

چنانکه «پی یر لوری» می گوید: جرجانی در واقع این کتاب را برای طلابی نوشته است که به کتابخانه های بزرگ دسترسی نداشتند. بدین منظور که نیازهای آنها را در فهم اصطلاحات بر طرف کند.

مقصود نویسنده این کتاب با مقصود «ابن سینا» در «الحدود» متفاوت است. «ابن سینا» به دنبال آن بوده که حد (تعریف) منطقی اشیا را بیان کند. اما جرجانی چنین قصد فلسفی نداشته است.

«تعریف» آن چنانکه خود جرجانی در تعریفات درباره ی آن می نویسد، بیان چیزی است که شناخت آن برای شناخت چیز دیگر لازم است.

یعنی جرجانی محدودیت هایی که در تعریف به حد و رسم یک متفکر ارسطویی همچون «ابن سینا» برخود روا می داشته، وقعی نمی نهد. بلکه بیشتر به دنبال توضیح مفاهیم است تا بیان حد منطقی آن ها.

او در تعریف مفاهیم، معمولاً ابتدا به ریشه کلمه توجه می کند و آنگاه معانی اصطلاحی را شرح می دهد.

در گزینش مدخل های کتاب از منطق خاصی پیروی نشده است. بلکه مولف صرفاً آنچه را که مهم دانسته در کتاب خود جمع کرده است. اما عموماً به موضوعاتی پرداخته که میان عموم