اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٢٨٩ - «سید علی بن داوود حسینی جرجانی»
کرده تا شرحی از زندگانی این دانشمند بزرگ به دست دهد. اما وی پس از مطالعه ی حدود ٤٧ منبع، هدف خود را (شناسایی ضیاء الدین) تحقق نیافته دانسته و اعلام می کند: «که در هیچ یک از این کتاب ها (بجز الذریعه) و «نهضتها»، نامی از ضیاء الدین جرجانی نیست.»
به هر روی، سید ضیاء الدین جرجانی، در علوم نقلی و عقلی زمان خود، استاد مسلم و مجتهدی شناخته شده بود. این ادعا در آثار متنوع او آشکار است. اما زخم زمانه، بر برخی از آثار وی رسیده و مانع از بقای همه ی آنها برای ما شده است.
آثار:
عناوین آثار مرحوم سید ضیاء الدین جرجانی بسیار شبیه به هم هستند. ما براساس داده های «معجم المتکلمین» آنها را برشمردیم.
١. احکام الطهاره و الصلاه و...
مرحوم «افندی» در مجلد هفتم «ریاض»، ذیل ضیاء الدین بن سدید الدین جرجانی می نویسد: «و من مولفاته کتاب فی احکام الطهاره و الصلات و الزکاه و الخمس و الصیام و ما یتعلق بذلک»
این رساله یا رساله ها، به زبان فارسی نگاشته شده است.
نسخه های خطی:
به گزارش «افندی»، ١ نسخه ی خطی از این کتاب در شهر «فراه» وجود دارد؛ زیرا وی تصریح می کند که آن را دیده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٢. الاخلاق
سید ضیاء الدین جرجانی در این اثر اصول و مباحث اخلاقی را مورد توجه قرار داده است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران» به شماره ٢٦٥٧ در ٢٦٥ برگ، موجود است. بنا به نوشته ی فهرست نویس این نسخه، ظاهراً سال تالیف آن ٩٣٠ه-.ق. است. اگر این سال تالیف صحت داشته باشد، حکایت از آن دارد که وی در نیمه ی اول قرن دهم ه-. ق. می زیسته است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٣. الاسلام علی ضوء مذهب الامامیه
این کتاب را در «طبقات المتکلمین» به سید ضیاء الدین جرجانی نسبت داده اند. شاید هم منظورشان ادامه ی عنوان رساله ای با نام «خزانه الایمان فی معرفه الایمان» بوده است. لیکن نگارنده در منابع دیگر مطلبی درباره ی آن به دست نیاورد.
نسخه های خطی:
هیچ گزارشی از نسخ خطی آن در دست نیست.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٤. اصول الخمسه و المسائل المتعلقه بها و الواجبات و المندوبات
ظاهراً از مرحوم سید ضیاء الدین جرجانی، چند اثر با عناوین: «اصول الخمسه»، «الواجبات»، «واجبات نماز»، «واجبات عقلیه» و «واجبات دینیه»؛ برجای مانده است.