الذریعه ٣/٨٧ و ١٧/٢٠٨ و ٢٥/٢٧٠؛ فهرست کتابهای چاپی فارسی ١/٧٣٦؛ موسوعه مؤلفی الامامیه ٣/١٥٢-١٥٣؛ مولفین کتب چاپی فارسی و عربی ٣/٣٥٥؛ میراث اسلامی ایران ٦/٤٨١.

«احمد استرآبادی متخلّص به نسیم»

قرن ؟ ه-.ق.

عارف بزرگ شیخ «احمد استرآبادی»، متخلّص به نسیم، از علمای درویش مشرب و ساده زیست «استرآباد» بود.

ملا «محمدصالح استرآبادی» در «شرح حال علمای استرآباد» از وی سخن گفته و او را در ردیف عرفای بزرگ، همانند «سلطان بایزید»، «بسطامی» و «شیخ ابوالحسن خرقانی» بشمار آورده است. از دیوانش سخن گفته و اینکه آن را دیده است.

بنا بر همین گزارش، شیخ احمد در «استرآباد» زیسته و هم در آنجا دارفانی را وداع گفته است. قبرش در محله و گذر «سرپیر استرآباد» و در قبرستانی که مسجد سرپیر در آن واقع است، قرار دارد.

زمانی که ملا محمدصالح این قبر را دیده، نوشتهی بلندی برآن موجود بوده است. جای شگفتی است که چرا متن مکتوب سنگ قبر یا تاریخ وفات آن را نقل نکرده است.

هم چنین وی خبر میدهد که قبر شیخ احمد، مورد احترام و محل زیارت بسیاری از مردم «خیوق» و «بخارا» است.

آثار:

دیوان نسیمی

ملا محمدصالح میگوید: «دیوان مخصوصی دارد. معروف به دیوان نسیمی و به نظر قاصر رسیده است. به سبک عرفا به نظم در آورده. دل سوخته داشت و از اشعارش مستفاد میشود.»

نسخه های خطی:

هیچ نسخه ی خطی یافت نشد.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

منابع:

شرح حال علما و ادبای استرآباد (استرآبادنامه)١٢٢-١٢٣؛ گلزار جاویدان ٣/١٦١٩.

«احمد بن ابراهیم اسماعیلی جرجانی»

٢٧٧-٣٧١ه-.ق.

«ابوبکر احمد بن ابراهیم بن اسماعیل بن عباس اسماعیل جرجانی»، حافظ، فقیه، مفسر، محدث و ثقه؛ از دانشمندان صاحب نام مذهب «شافعی» «جرجان» است.

منابع تاریخی و رجالی، او را به نیکی یاد کرده و شیخ المحدثین، اجل فقها اهلسنت و احد کبار فقها «الشافعیه» توصیف کردهاند. گویا در جوانمردی و سخاوت شهرهی شهر بود. بسیار سفر کرد و از شیوخ محدثین حدیث شنید.

او تحصیلاتش را در زادگاهش «جرجان» پیگرفت. پس از فراگیری ادبیات و مقدمات، به آموختن فقه و حدیث روی آورد.

پدرش در تحصیل و تربیت او همت بلند به خرج داد. از شش سالگی نزد «حسین بن حفص جرجانی» و دیگر محدثان «جرجان» حدیث خواند. مدتی هم نزد «ابراهیم بن هانی مهلبی فقه شافعی» را فراگرفت.

حدود بیست سالگی (٢٩٦ه-.ق. برای جمعآوری احادیث رسول خدا (ص) و شنیدن حدیث از محدثان بزرگ، سفرهای خود را به «بغداد» و دیگر شهرهای اسلام آن روزگار آغاز