روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٥١ - ترجمه
شهرها،و كعب الاحبار گفت:روزگارى [١]درآيد بر مردمان كه درخت [٢]خرماى بزرگ يك خرما آرد [٣].
فَإِذٰا جٰاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ ،چون نعمتى و خصبى و سعتى به ايشان رسيدى، گفتندى: لَنٰا [٤]هٰذِهِ ،اين خود ما راست و حقّ ماست برحسب عادت يا به استحقاقى كه خود را اعتقاد كردند به جهل،و اگر ايشان را سالى بد رسيدى از قحط و تنگى و بيمارى و وبا و آفت،گفتند[ى] [٥]:به شوم موسى است و قومش.و تطيّر تشأّم باشد بزجر الطّير،و عرب را عادت باشد كه به مرغ بپرد[كه] [٦]يا بانگ كند و يا بر درختى نشيند،تفأّل و تشأّم كنند،به سانح تفأّل كنند و به بارح تشأّم [كنند] [٧]كه آن از راست درآيد و اين از چپ [٨]،قال الكميت [٩]:
و لا انا ممّن يزجر الطّير همّه
أ صاح غراب ام تعرّض ثعلب
و لا السّانحات البارحات عشيّة
امرّ سليم القرن ام مرّ أعضب
و قال آخر [١٠]:
زجرت لها طير الشّمال فان يكن
هواك الّذي تهوى [١١]يصبك اجتنابها
و قال آخر [١٢]:
فقلت غراب [١٣]لا اغتراب من النّوى
و بان لبين ذى العيافة و الزّجر
و قال آخر في معناه [١٤]:
ينادى [١٥]الطّائران ببين سلمى
على غصنين من غرب و بان
فكان البان ان بانت سليمى
و فى الغرب اغتراب غير دان
[١] .مج:روزى.
[٢] .مج،وز،مل،لت:درختى.
[٣] .مل:آورد قوله تعالى.
[٤] .اساس و همۀ نسخه بدلها بجز مل،لت:و لنا،با توجّه به ضبط قرآن مجيد زايد مىنمايد.
[٧] [٦] [٥] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد.
[٨] .مل+ درآيد.
[١٤] [١٢] [١٠] [٩] .مج،وز،مل+شعر.
[١١] .مج،وز،لت،آن:يهوى.
[١٣] .مج،وز:لا اغتراب.
[١٥] .مج،وز،مل:تنادي.