روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٣ - ترجمه
چنان كه شاعر گويد [١]:
كأنّ اصوات من ايغالهنّ بنا
اواخر [٢]الميس اصوات الفرائج
و باقى قرّاء خواندند:زيّن،بفتح«زا»و«يا»على الفعل المستوي.
قَتْلَ أَوْلاٰدِهِمْ شُرَكٰاؤُهُمْ ،بر آنكه«شركاء»فاعل«زيّن»باشد و«قتل» مفعول او،معنى آن است كه:بياراستند [٣]براى بسيار مشركان بتان ايشان كشتن فرزندانشان،الّا آن است كه تقديم مفعول كرد [٤]بر فاعل.
و ابو عبد الرّحمن السّلمىّ خواند در شاذّ: وَ كَذٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ قَتْلَ أَوْلاٰدِهِمْ شُرَكٰاؤُهُمْ ،بر فعل مجهول و رفع«قتل»و«شركاء»بر تقدير آنكه پندارى چون گفت: زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ قَتْلَ أَوْلاٰدِهِمْ .سائلى سؤال كرد و گفت:من زيّن؟فقال:شركاءهم،و على هذا قراءة من قرأ:يسبّح له فيها بالغدوّ و الآصال رجال،«يسبّح»بر مجهول،آنگه«رجال»هم بر اين مرفوع باشد كه سائلى پرسد:من يسبّح؟فقال:رجال،و مثله قول الشّاعر [٥]:
ليبك يزيد ضارع لخصومة
و مختبط ممّا تطيح الطّوائح
حقتعالى در اين آيت حكايت آن كرد كه عرب دختران خود را زنده در گور كردندى استنكاف آن را تا ايشان را به كسى نبايد دادن [٦].و وجه تشبيه در «كذلك»آن است كه چنان كه شيطان به اوثان-يعنى عبادت اوثان-براى ايشان مزيّن بكرد كه خداى را نصيبى كنند و بتان را نصيبى،و همچنين مزيّن بكرد براى ايشان قتل اولاد و كشتن فرزندان ايشان.
و در«شركاء»پنج قول گفتند.حسن و مجاهد و سدّى گفتند:مراد شياطيناند كه برايشان،وأد و دفن كردن [٧]دختران زنده مزيّن بكرد ترس عار و
[١] .وز،مل،لت:مىگويد؛مج+شعر.
[٢] .مج،وز،مل،لت:و آخر.
[٣] .لت:بياراست.
[٤] .اساس:كرديم،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.
[٥] .مج،وز+شعر.
[٦] .اساس:داد،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.
[٧] .اساس:كردند،با توجّه به مل تصحيح شد.