ضمّ الخاء و الطّاء و ضمّ الخاء و سكون الطّاء،و اين قرائت ابو عمرو است و ضمّ «خا»و فتح«طا»،و در معنى او دو قول گفتند:يكى بيان متابعت و آن‌كه خطوه را بيان متابعت كرد بر سبيل مبالغت،يعنى پى بر پى شيطان منهى [١]و به ره او نروى [٢]براثر او،دوم آن‌كه:شيطان بگذراند [٣]شما را از حلال به حرام. إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ؛كه شيطان شما را دشمنى است آشكارا،من ابان الشّىء اذا تبيّن.و گفته[اند]: [٤]مظهر عداوت ازآن‌كه با پدر شما كرد.

قوله: ثَمٰانِيَةَ أَزْوٰاجٍ ،هم عطف است على قوله:انشأ؛و بيافريد براى شما هشت جفت. مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ ؛از ميش دو و از بز دو،و اهل بصره خواندند و ابن كثير،الّا ابن فليح [٥]و ابن عامر الّا الدّاجونيّ عن هشام:المعز بفتح العين،و باقى قراء به سكون العين،و معز بفتح العين جمع ما عزّ باشد كخادم و خدم و طالب و طلب و حارس و حرس،و اخفش گفت:جمع [٦]جمع است و او را واحد نيست از لفظ.و كذلك المعزى،و ابو زيد گفت:و كذلك الامعوز و انشد:

كالتّيس في أمعوزه المتزيّل
[٧] و آن‌كه«معز»خواند،گفت:جمع ما عز باشد كراكب و ركب و صاحب و صحب،اين قول اخفش است.و سيبويه گفت:اسم جمع است براى آن‌كه لفظ جمع [٨]حروف بيشتر بايد [٩]از حروف واحد،و ابو عثمان المازنيّ اين بيت بياورد به حجّت قول سيبويه [١٠]:

[١] .مج،وز،مل،آف:منهيد.

[٢] .مج،وز،مل،آف:نرويد.

[٣] .اساس:بگزراند،با توجّه به مج،تصحيح شد.

[٤] .اساس:ندارد؛با توجّه به مج،افزوده شد.

[٥] .كذا:در اساس،مل،بم،آف،آن،لت:فلح؛ديگر نسخه بدلها:فلج.

[٦] .مج،وز،مل،لت:اسم،آج،لب:جمع اسم.

[٧] .تفسير تبيان(٢٩٨/٤):المربل.

[٨] .مج،وز،مل،آج،لب،لت+را.

[٩] .مج:باشد.

[١٠] .مج،وز،مل+شعر.