رؤيتى كه اقتضاى تشبيه و تجسيم نكند و با آن خبرها [١]و شكّ در آن صحّت سمع درست نباشد.پس سؤال از آن [٢]نشايد تا كند براى آن‌كه جواب شافى نبود چون بداند كه او صادق است در اقوالش و كذب و قبح در اقوال او و افعال او روا نباشد.پس اين فرق است ميان سؤال رؤيت بر وجهى كه اقتضاى تشبيه نكند از خبرهاى دگر كه اقتضاى تشبيه و تجسيم كند [٣].

و جواب سيوم [٤]در اصل مسئله آن است كه:مراد به رؤيت علم ضرورى است چنان كه ابراهيم-عليه السّلام-گفت: رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتىٰ [٥]،اى اعلمني ذلك على وجه لا يتخالج فيه شك.

و رؤيت به معنى علم شايع است در قرآن و كلام عرب،قال اللّه: أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحٰابِ الْفِيلِ [٦]، أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعٰادٍ [٧]، أَ لَمْ تَرَ إِلىٰ رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ [٨]، أَ لَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرٰائِيلَ [٩]،الى ما لا يحصى كثرة،قال الشّاعر: [١٠]

رايت اللّه اذا سمّى نزارا و اسكنهم بمكّة قاطنينا
خداى تعالى جواب داد كه آن معرفتى است كه در دنيا با تكليف،حكمت مانع باشد از آن،برآن وجه مرا در دنيا بدانى،و جز به دليل به معرفت من راه نباشد.اين جوابهاست از سؤال ايشان.

امّا آيه جز آن‌كه در او شبهه نيست بر اين اثبات رؤيت،در او چند دليل است بر نفى رؤيت.منها قوله: لَنْ تَرٰانِي ،و«لن»نفى مستقبل را باشد براى آن‌كه افعال

[١] .مج،مل:چيزها.

[٢] .مج،وز:پس از آن سؤال،آف:پس سؤال از ايشان.

[٣] .تمام عبارت اخير در مج و وز چنين است:بر وجهى كه اقتضاى شبيه و تجسيم كند.

[٤] .مج،وز،لت:سه‌ام،آج،بم،آن:سيم.

[٥] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٦٠.

[٦] .سورۀ فيل(١٠٥)آيۀ ١.

[٧] .سورۀ فجر(٨٩)آيۀ ٦.

[٨] .سورۀ فرقان(٢٥)آيۀ ٤٥.

[٩] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٤٦.

[١٠] .مج،وز،مل+شعر.