روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٤ - ترجمه

منصوب متّصل محذوف باشد كه راجع بود با«ما»تا مبيّن بود،و التّقدير:بما كانوا يكسبونه.

يٰا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ ،خداى تعالى به اين آيت خطاب كرد با انس و جنّ [١]، گفت:اى جماعت انس و جن،يعنى اى فرزندان آدم و اى فرزندان ابليس!و اين خطاب روز قيامت[كند] [٢]بر سبيل تقريع و توبيخ ايشان را گويند [٣]: أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ ؛به شما هيچ پيغامبر نيامد[هم] [٤]از شما و از نسب و شهر شما؟و«معشر»جماعتى باشند سواء اگر مجتمع باشند و اگر متفرّق،و«جنّ» مأخوذ است از جنّ،و آن ستر [٥]باشد،و اين اسمى است كه اين جنس را به مثابت انس در ميان آدميان و ملك در فرشتگان،و اين خطاب باشد به جمله الّا آن رسولانى كه خداى تعالى ايشان را به خلقان فرستاد،و كس را به ايشان نفرستاد از آنچه او را معلوم بود از عصمتهاى [٦]ايشان.امّا«منكم»،مخصوص باشد به انس دون جنّ براى آن‌كه اجماع است كه خداى تعالى از جن هيچ پيغامبر نفرستاد،امّا بر طريق تغليب چنان كه تغليب مذكّر كنند بر مؤنّث،و چنان كه گفت: يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجٰانُ [٧]،[و لؤلؤ و مرجان] [٨]از آبى [٩]شور برآيد [١٠]دون آب عذاب و كقولهم:اكلت خبزا و لبنا؛و شير [١١]مشروب باشد،مأكول نباشد،اين قول بيشتر مفسّران است.

و عبد اللّه عبّاس گفت در يك روايت كه:از جنّ خداى تعالى پيغامبر فرستاد،و لكن ايشان در امر و حكم شرع پيغامبران انس بودند،گفت:دليلش قوله تعالى: وَ إِذْ صَرَفْنٰا إِلَيْكَ نَفَراً مِنَ الْجِنِّ يَسْتَمِعُونَ الْقُرْآنَ -الى قوله: وَلَّوْا إِلىٰ