روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦٤ - ترجمه
دراز كرده بودند از همه چيزها،به يك ساعت [١]دمار برآورديم.
وَ مٰا كٰانُوا يَعْرِشُونَ ،و آن بناهاى رفيع كه مىكردند از قصور و دور [٢].و اصل العرش الرّفع [٣]،و منه العرش للسّرير الرّفيع و الملك العظيم،و گفتند:آنچه ايشان مىبستند از چفتها [٤]و چمنها [٥]و در باغها نزهت را،و منه العريش[بلان] [٦]مرغان را از اين جا عريش خوانند كه چون چفته [٧]بود، [٨]و روا بود كه از جهت ارتفاع او را عريش [٩]خوانند،و ابو عبيده گفت:عريش بنا باشد،و منه عروش مكّة،أى ابنيتها.و ابن عامر و أبو بكر و عاصم [١٠]خواندند [١١]:«يعرشون»بضمّ الرّاء،و باقى قرّاء،«يعرشون» بكسر الرّاء،و هما لغتان يقال:عرش يعرش،و يعرش،كبطش يبطش و يبطش.
وَ جٰاوَزْنٰا بِبَنِي إِسْرٰائِيلَ الْبَحْرَ ،حقتعالى در اين آيت از بلادت و نكادت و جهالت بنى اسرائيل حكايت كرد،و آنگه خداى تعالى پس ازآنكه اينهمه نعمتها كرد با ايشان و ايشان بر كنار دريا گرفتار شدند و فرعون از پى ايشان برفت با لشكرهاى گران و [١٢]ايشان را راه گريز [١٣]نبود كه دريا در پيش بود و قوّت مقاومت فرعون نه،كه لشكر و بىكرانه بود،فروماندند و گفتند:يا موسى تدبير ما چيست؟خداى تعالى گفت:[يا] [١٤]موسى عصا بر[اين] [١٥]دريا زن.عصا بر دريا زد،دوازده راه خشك در دريا پديد آمد تا هر سبطى به راهى فروشدند چنان كه گرد سم اسپان ايشان از ميان دريا در هوا مىرفت [١٦].در ميان دريا بر موسى
[١] .مج،وز،مل،لت:ما به يكساعته.
[٢] .مج،وز،مل:دوور.
[٣] .مل،آج،لب:الرّفيع.
[٤] .اساس:چفها،با توجه به مج،وز تصحيح شد.
[٥] .لت:خيمها/خيمهها.
[٦] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد،مل،لت:بالان.
[٧] .اساس:چفت،با توجه به مج،وز تصحيح شد.
[٨] .مج،وز،مل:باشد.
[٩] .اساس:عرش،با توجه به مج،وز تصحيح شد،مج:عرايش.
[١٠] .مج،وز،مل،لت:أبو بكر عن عاصم.
[١١] .مج،وز،لت:خواند.
[١٢] .آج،لب:كه.
[١٣] .مج،وز،لت:گريغ،مل:گريزى.
[١٤] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد،آج،لب:موسى را.
[١٥] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد.
[١٦] .مل:مىشد.