روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠٨ - ترجمه
آيند در حلال و حرامشان گويى كه در كتاب نگرم،چه گويى اگر كتاب سوخته شود يا بدزدند تو در كجا نگرى؟آنگه روى با جاثليق كرد و گفت:دانى كه ترسايان از پس عيسى بر چند فرقت شدند؟گفت:بر چهل و چهار فرقت شدند گفت:دروغ مىگويى،
و اللّه انّي اعلم بالتّوراة منه و بالانجيل منك ،به خدا كه من تورات به از او دانم و انجيل به از تو دانم.امّت موسى پس از موسى بر هفتاد و يك فرقه شدند،هفتاد هالكاند و يكى ناجى و آن آنانند كه خداى تعالى در حقّ ايشان گفت: وَ مِنْ قَوْمِ مُوسىٰ أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ [١]،و امّت عيسى از پس او بر هفتاد و دو فرقت شدند يكى از ايشان ناجى است و باقى هالك و آن آنانند كه خداى تعالى گفت: وَ إِذٰا سَمِعُوا مٰا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمّٰا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ [٢]،و امّت مصطفى-عليه السّلام-بر هفتاد و سه فرقه شوند [٣]يكى از ايشان ناجى است و باقى هالك و آن آنانند كه حقتعالى گفت: وَ مِمَّنْ خَلَقْنٰا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ [٤]،آنگه روى به من كرد و مرا گفت:يا زاذان يا با عمرو دانى [٥]كه امّت در حقّ من بر چند گروه شوند؟گفت يا اميرالمؤمنين در تو نيز مختلف شوند؟گفت بلى بر دوازده فرقت شوند [٦]در من [٧]يكى ناجى باشد و باقى هالك تو از آن ناجيانى يا با عمرو و اىعجب اگر در اين خبر انديشه كنى تو را پيدا شود كه فرقۀ ناجيه كدام است از هر ملّتى نبينى كه در حقّ جهودان گفت: وَ مِنْ قَوْمِ مُوسىٰ أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ ،و در حقّ ترسايان گفت: مِمّٰا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ ،و در حقّ مسلمانان گفت: وَ مِمَّنْ خَلَقْنٰا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ ،اگر جهودى است و اگر ترسايى و اگر مسلمانى نجات به حق است و با حق به يك جاى است،اكنون در مسلمانى حق كجا باشد؟آنجا كه رسول-عليه السّلام-نشان داد كه:
الا انّ
[١] .سورۀ اعراف(٧)آيۀ ١٥٩.
[٢] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٨٣.
[٣] .مج،وز،مل:شدند.
[٤] .سورۀ اعراف(٧)آيۀ ١٨١.
[٥] .مج،وز،مل:دانيد.
[٦] .مج:شدند.
[٧] .مج،وز،اين.