روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٠ - ترجمه
خداى باشد اصحاب اعراف را كه در بهشت شويد [١].مقاتل[١٥٣-پ]گفت:
فرشتگان گويند اصحاب اعراف را كه در بهشت شوى [٢]بلا خوف و لا حزن.
قوله: وَ نٰادىٰ أَصْحٰابُ النّٰارِ أَصْحٰابَ الْجَنَّةِ ،حقتعالى چون حديث مؤمنان و متّقيان و اهل بهشت و اصحاب اعراف و پيشوايان و مقتدايان و اهل منازل و درجات و مقام و سيلت و شفاعت بگفت،حديث اهل دوزخ كرد كه چون فرومانند آنجا و خداى تعالى ميان ايشان حجاب بر دارد تا اهل بهشت اهل دوزخ را بينند تا رد مسرّت و فرحشان بيفزايد،و اهل دوزخ اهل بهشت را ببينند و منازل و غرفات ايشان تا در غم و حسرتشان بيفزايد،و اهل بهشت اهل دوزخ را گويند: فَهَلْ وَجَدْتُمْ مٰا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا [٣]،بر سبيل شادكامى.اهل دوزخ نيز اهل بهشت را گويند: أَفِيضُوا عَلَيْنٰا مِنَ الْمٰاءِ ،از آن آب كه مىخورى [٤]و در زير درختا [٥]و كوشكهاى شما مىرود ما را شربتى بدهى [٦]،و افاضت اجراء الماء من العلو إلى سفل باشد،و أفاض القوم في الحديث اذا خاضوا فيه،و أفاض القوم من عرفات الى مزدلفة اذا صاروا اليها.
رمّاني حدّ آب نهاد به آنكه جسمى باشد سيّال كه تشنه را سير آب كند نه از غذاى حيوان حاصل شده،و آن جوهرى است عظيم الرّطوبة،منفعت او بر همۀ مايعات زيادت است،و اين حدّ نيز مزيّف است به آنچه در باب آتش گفتيم محدود از[اين] [٧]حد بسيار روشنتر است،و غرض به تحديد آن باشد كه محدود به حد روشن كنند.
أَوْ مِمّٰا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ ،يا از آن طعامها كه خداى تعالى شما را روزى كرده است.اهل بهشت جواب دهند كه:خداى تعالى طعام و شراب ما بر شما حرام
[١] .لت:شوى/شويد.
[٢] .مج،وز،آج،لب:شويد.
[٣] .سورۀ اعراف(٧)آيۀ ٤٤.
[٤] .مج،وز:مىخوريد،آج،لب،آف:مىخوريد.
[٥] .كذا:در اساس:درختا،همۀ نسخه بدلها:درختان.
[٦] .مج،وز،آج،لب،آن:بدهيد.
[٧] .اساس:ندارد،با توجه به مج افزوده شد.