روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٥ - ترجمه
كه ايشان بيامدندى و بر سر راهها بنشستندى [١]و مردمان را منع و نهى كردندى [٢]از شعيب و مىگفتندى:زينهار تا حديث شعيب گوش ندارى [٣]كه او دروغزن است.و ايشان را تهديد مىكردندى و مىگفتندى:اگر به شعيب ايمان آرى [٤]ما شما را عذاب كنيم،و آ[نا] [٥]ن را كه مؤمن بودند به او گفتند:ما شما را برنجانيم و بزنيم و بكشيم.
سدّى گفت:به طريق عشّارى [٦]و باژاستانى [٧]بر راهها بنشستندى.ابن زيد گفت:براى راه زدن بنشستندى،يقال:قعد [٨]بمكان كذا و في [٩]مكان كذا و قعد عن كذا،اين را معانى مختلف بود:امّا قعد [١٠]بمكان كذا به معنى«أقام»باشد،و قعد على مكان كذا آنگه گويند كه بر بلندى بنشينند كقعود الرّاصد،و قعد في مكان كذا آنگه[گويند] [١١]كه در محاطى باشد چنان كه قعد في الدّار و فى المسجد،او قعد عن كذا اذا اقصر [١٢]فيه و لم يفعله.«ايعاد» [١٣]اخبار باشد به ايقاع مكروهي،و اسم او وعيد باشد.و«صدّ»منع است اين جا،و قوله: وَ تَبْغُونَهٰا عِوَجاً ،«ها»، ضمير راه است.يعنى طلب كژى [١٤]و ناراستى كه ايشان مىكنى [١٥]و ايشان را از ره راست بازمىدارى [١٦]و ره بر ايشان كژ مىكنى [١٧]،و اين كنايت باشد از إضلال.آنگه تذكير نعمت خداى كرد بر ايشان [١٨]،گفت:ياد كنى [١٩]چون شما اندك بودى [٢٠]،من عدد شما بسيار بكردم. وَ انْظُرُوا كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ ،و بنگرى
[١] .آج،لب:بنشستى.
[٢] .وز،مل:را نهى مىكردندى.
[٣] .مج،وز،مل،آج،لب:نداريد.
[٤] .مج،وز،مل،آج،لب:آريد.
[١١] [٥] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد.
[٦] .آج:عيّارى.
[٧] .مج،وز:باج ستانى،مل:باج استانى.
[١٠] [٨] .اساس،آج،لب:قصد،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.
[٩] .مج:و على،وز+و على مكان كذا.
[١٢] .مج،وز:قصر،مل،آن:اذا قصّر.
[١٣] .لب،بم،آف:اى يعاد.
[١٤] .مل:كجى.
[١٥] .مج،وز:مكنيد،مل:مىكنيد.
[١٦] .مج،وز،مل:مىداريد.
[١٧] .مج،وز:مىكنيد.
[١٨] .مل:تذكير نعمت خداى تعالى بر ايشان كرد و.
[١٩] .مج،وز،مل:ياد كنيد.
[٢٠] .مج،وز،مل،آف:بوديد.