روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٤٥ - ترجمه
و چون برهانيديم شما را از آل فرعون تا بر شما مىنهند [١]بدى عذاب و مىكشند [٢]پسران [٣]را و زنده رها مىكنند [٤]زنان [٥]را و در اين [٦]بلايى بود و امتحانى از خدايتان بزرگ.
قوله: وَ قٰالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ -الآية.در اين آيت خداى تعالى حكايت [آن] [٧]انكار كرد كه قوم فرعون و اشراف و معروفان ايشان كردند بر فرعون و گفتند:
رها خواهى كردن موسى را و قومش را تا در زمين فساد كنند،يعنى دعوت او خلق را با خلاف [٨]تو و عصيان در تو و ايمان به خداى و عبادت تو[و] [٩]رها كند [١٠]تو را و خدايان تو را.حسن بصرى گفت:فرعون-عليه اللّعنة-بتپرست بود و با آنكه دعوى خدايى كرد بت پرستيدى،پس هم عابد بود و هم معبود،و از اين جا گفت: أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلىٰ [١١]،يعنى به اضافت با بتان.
سدّى گفت:او و قوم او پيش ازآنكه [١٢]دعوى خدايى كرد گاو پرستيدندى، هركجا گاوى نكو ديدندى گفتندى اين خدا[ست] [١٣]و او را عبادت كردندى.
گفت:براى ميل و دوستى ايشان گاو را،سامرى از ميان همۀ حيوانات گوساله اختيار كرد.زجّاج گفت:او اصنامى اختيار كرد براى قومش تا آن را پرستندى [١٤]-تقرّبا اليه-چنان كه بتپرستان گفتند: مٰا نَعْبُدُهُمْ إِلاّٰ لِيُقَرِّبُونٰا [١٨٤-ر] إِلَى اللّٰهِ زُلْفىٰ ... [١٥]،و روايت كرد ابو عبيده كه حسن بصرى را پرسيدند كه:فرعون چيزى
[١] .مج،وز:مىدهند.
[٢] .آج،لب:مىكشتند.
[٣] .مج،وز،لت:پسرانتان،آج،لب:پسران شما.
[٤] .آج،لب:زنده مىگذاشتند.
[٥] .مج،وز:زنانتان،آج،لب:زنان شما.
[٦] .مج،وز،لت،در آن.
[١٣] [٩] [٧] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد.
[٨] .مل:برخلاف.
[١٠] .مل:كنند.
[١١] .سورۀ نازعات(٧٩)آيۀ ٤.
[١٢] .وز+او.
[١٤] .مج،وز،مل،آج،لب:پرستيدندى.
[١٥] .سورۀ زمر(٣٩)آيۀ ٣.