روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٨ - ترجمه

بنيته بعصبة من ماليا اخشى ركيبا او رجيلا عاديا
و ابو عثمان گفت:گاو به نزديك عرب«نعجه»باشد و آهو«ماعز»،گفت دليل بر اين قول ذو الرّمه كه گفت: [١]

اذا ما علاها راكب الضّيف لم يزل يرى نعجة في مرتع و يثيرها
مولّعة خنساء ليست بنعجة تدمّن اجواف المياه و قيرها
و توليع و خنس از صفت گاو باشد از صفت گوسپند [٢]نباشد و دليل بر آنكه آهو را«ماعز»خوانند قول ابو ذؤيب است: [٣]

و عادية [٤]تلقى الثّياب كانّها تيوس ظباء محصها و انبتارها [٥]
و«تيس»فحل بز [٦]باشد و مراد به ازواج افراد است،عرب گويد:عندي زوجان من الحمام،نر و ماده خواهد؛يعنى هريكى از ايشان جفت آن ديگر باشد و واحد«ضأن»ضائن در مذكّر و ضائنه در مؤنّث است و جمع ضأن كرده‌اند على ضئين،كعبد و عبيد و جمع«ما عز»بر مواعز كرده‌اند.

و از صادق-عليه السّلام-روايت كردند كه او گفت مراد بقوله: مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ ،اهلى و وحشى خواست و همچنين در بز و گاو اهلى و وحشى خواست و در شتر همچنين عربى و بختى خواست.و بر اين قول هشت جفت شانزده عدد باشد و تخصيص اين اجناس[براى آن كرد] [٧]كه اين آن بود كه ايشان حرام كردند.از اين جمله [٨]آنچه حرام كردند.آنگه بر سبيل احتجاج گفت و ردّ بر ايشان كه:بگوى [٩]تا كدام حرام كرد خداى از اين هشتگانه دو نر يا دو ماده؟و «الف»استفهام راست و معنى تقريع و انكار. أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحٰامُ الْأُنْثَيَيْنِ ؛