حفص خواند عن عاصم:«تلقف»بتخفيف من لقفت الشّىء القفه لقفا از بناى ثلاثى،و باقى قرّاء بتشديد من التّلقّف بر وزن التّفعّل.و تلقّف و تلقّم و التقم و تلهّم به معنى ابتلع [١]باشد،و آن ابتلاعى باشد به سرعت،چنان كه شاعر گفت [٢]:

انت عصا موسى الّذي لم تزل تلقف ما يأفكه السّاحر
و ديگرى گفت [٣]:

اذا جاء موسى و القى العصا فقد بطل السّحر و السّاحر
و گفتند:تلقّف،اخذ چيزى باشد در هوا.و در آيت محذوفى هست،و تقدير آن است[كه] [٤]:فالقى عصاه فصارت ثعبانا.قوله: تَلْقَفُ مٰا يَأْفِكُونَ [٥]،و اين«إذا»مفاجات راست چنان كه شرحش برفت.و«افك»چيزى بگردانيدن باشد از وجه خويش [٦].و«افك»دروغ باشد،فعل به معنى مفعول[١٨٢-ر]، كالنّقض [٧]و النّقض،و به هر حال معنى آن است كه:ما يأفكون [٨]فيه،آنچه به آن افك كرده بودند و محلّ افك ايشان بود،دون مصدر كه فعل ايشان بود كه آن عرض باشد و عرض را تلقّف صورت نبندد.پس به هر حال تقدير آن باشد كه:ما يأفكون فيه و بر اين محمول باشد،قوله تعالى: وَ اللّٰهُ خَلَقَكُمْ وَ مٰا تَعْمَلُونَ [٩]،أى و ما تعلمون فيه من الخشب و الحديد و الحجارة الّتي تتّخذونها [١٠]آلهة و اصناما، كه هيچ روايت معنى ندهد جز چنين.

فَوَقَعَ الْحَقُّ ،حق حاصل آمد،و اصل وقوع سقوط باشد،كوقوع الطّائر

[١] .اساس،بم:ابتاع،آف:اتباع،آج،لب:ابتلاع،با توجه به وز،مل تصحيح شد.

[٣] [٢] .وز،مل+شعر.

[٤] .اساس:ندارد،با توجه به وز،مل افزوده شد.

[٥] .اساس،بم:يؤفكون،با توجّه به نسخه بدلها و ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.

[٦] .وز،مل،لت:خويشتن.

[٧] .اساس:النّقص،با توجّه به وز،مل تصحيح شد.

[٨] .اساس يؤفكون،با توجه به وز،مل تصحيح شد.

[٩] .سورۀ صافّات(٣٧)آيۀ ٩٦.

[١٠] .آج،لت:تتّخذونها.