و التّقدير:انّه سيكون.و«هذا»مبتداست و«صراطى»خبر اوست و«مستقيما»نصب بر حال است و عامل در او يا«ها»يا«ذا»باشد؛كانّه قال:انبّه عليه مستقيما او اشير اليه مستقيما.حق‌تعالى گفت اين راه يعنى ره مسلمانى و شرع رسول و اين مكارم اخلاق و آداب شرع كه در اين آيات گفت راه من است و راست است، متابعت كنيد آن را و راههاى ديگر را متابعت مكنيد [١]كه شما را از ره [٢]من پراگنده كند هر رهى كه جز ره مسلمانى است از جهودى و گبركى و ترسايى و راههاى خداوندان اهواء و بدع و ضلالات [٣]؛چه اگر برآن راه باشى [٤]بر راه من نبوده باشى [٥]كه جمع نتوان كردن ميان حق و باطل. ذٰلِكُمْ وَصّٰاكُمْ بِهِ ؛اين آن است كه خداى تعالى شما را به اين وصيّت كرد [٦]تا باشد كه شما متّقى شويد [٧]،از معاصى او حذر كنيد [٨]تا عقاب او به شما نرسد.

ثُمَّ آتَيْنٰا مُوسَى الْكِتٰابَ تَمٰاماً ،گفت:پس از آن بداديم موسى را كتاب.اگر گويند چگونه گفت موسى را پس از اين كتاب داديم-[و] [٩]موسى را كتاب پيش از اين داد [١٠]گوييم از اين چند جواب است:يكى آن‌كه در كلام محذوفى مقدّر است و تقدير آن‌كه:(ثم قل اتينا موسى الكتاب)؛پس بگوى اى محمّد ايشان را كه خداى تعالى موسى را پيش از اين كتاب داد و اين«قل»بيفگند اين جا تعويلا على قوله: قُلْ تَعٰالَوْا أَتْلُ مٰا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ [١١].جواب دوم زجّاج گفت تقدير آن است كه:ثمّ اتل اتينا موسى الكتاب،بيايى [١٢]تا محرّمات برخوانم [١٣]و قصّه كنم بر شما كه خداى تعالى موسى را كتاب داد.سيوم [١٤]ابو مسلم گفت:عطف

[١] .لت:مكنى.

[٢] .آج،لب:راه.

[٣] .مج،وز:ضلالان؛آن:ضلالت.

[٤] [٥] .مج،وز،آف:باشيد.

[٦] .مج،وز،مل،لت:مى‌كند.

[٧] .لت:شوى.

[٨] .لت:كنى.

[٩] .اساس:ندارد،از وز آورده شد.

[١٠] .مل:موسى را پيش از اين داد.

[١١] .سورۀ انعام(٦)آيۀ ١٥١.

[١٢] .مل،آج،لب،لت،آن:بياييد.

[١٣] .مج،وز،مل،لت+و پس بر شما خوانم.

[١٤] .بم،آن:سيم.