روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٢٠ - ترجمه

دگر مفعول حرف جرّ بايد او را.حق‌تعالى گفت:برگزيد موسى قومش را هفتاد مرد را،و تقدير آن است كه:من قومه،و لكن چون حرف جرّ بيفگند،فعل به او رسيد در او عمل كرد منصوب شد،و قال الفرزدق [١]:

و منّا الّذى اختير الرّجال سماحة وجودا إذا هبّ الرّياح الزّعازع
أى من الرّجال،و قال آخر [٢]:

فقلت لها اخترها قلوصا سمينة و نابا [٣]عليها مثل نابك في الحيا
أى اختر منها.كوفيان گفتند:براى عدم خافض منصوب شد،و اين طريقه معتمد نيست.و روا باشد كه«قومه»مفعول به باشد و«سبعين»بدل البعض من الكلّ، چنان كه:رأيت القوم ثلثيهم،و«لام»متعلّق است به اختيار،يقال:اخترته لكذا.

مفسّران خلاف كردند در سبب اختيار موسى اين هفتاد[مرد] [٤]را سدّى گفت:سبب آن بود كه خداى تعالى گفت گروهى را بيار با خود تا عذر خواهند [٥]از عبادت عجل كه قومت كردند.او هفتاد مرد را برگزيد،و اين قول نيك نيست براى آن‌كه عادت نباشد كه آن را كه به جاى او گناه كرده باشند [٦]استدعا كند كه به عذر من آى [٧].آنگه چون به استدعا بخواند و بيايند،ايشان را بگيرد و عقوبت كند.

سدّى گفت:چون آمدند تا بايست كه عذر كنند،گفتند: لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتّٰى نَرَى اللّٰهَ جَهْرَةً [٨]،ما تو را باور نداريم تا خداى را معاينه نبينيم [٩].حق‌تعالى گفت:اگر به گناهشان [١٠]مهلت دادم و عقوبت تعجيل نكردم،به عذرشان مهلت نخواهم داد [١١]و جز عقوبت معجّل نخواهد بود [١٢].صاعقه فرستاد،آتشى از