ايشان را برهنه كه زادند،چنان كه گفت: وَ لَقَدْ جِئْتُمُونٰا فُرٰادىٰ كَمٰا خَلَقْنٰاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ تَرَكْتُمْ مٰا خَوَّلْنٰاكُمْ وَرٰاءَ ظُهُورِكُمْ [١]،و رسول[١٤٤-پ]-عليه السّلام- گفت:يحشر النّاس عراة حفاة غرلا،كما بدأنا اوّل خلق نعيده وعدا علينا انّا كنّا فاعلين [٢].ابو العالية گفت:عادوا الى علمه فيهم،با آن شوند كه[او] [٣]از شان [٤]داند برحسب عمل و نيّتشان.محمّد بن كعب گفت:الى ما كانوا من السّعادة و الشّقاوة، همچنان كه بوده باشند و بر آنكه بوده باشند در دنيا از سعادت و شقاوت.بعضى دگر گفتند:تعودون احياء [٥]،همچنان كه زنده بودند در دنيا زنده گردانم ايشان را در قيامت [٦].قتاده گفت:چنان كه از خاكشان آفريديم،باز با خاكشان برم [٧]چنان كه گفت: مِنْهٰا خَلَقْنٰاكُمْ وَ فِيهٰا نُعِيدُكُمْ [٨]-الآية.

فَرِيقاً هَدىٰ وَ فَرِيقاً حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلاٰلَةُ ،گروهى را هدايت دهد و گروهى را ضلالت واجب شود بر ايشان،يعنى گروهى را راه نمايد به بهشت و ثواب كه مستحقّ آن باشند و گروهى را از راه بهشت گمراه كند كه مستحقّ آن باشند،نظيره قوله: فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ [٩]،و ذكر«فريق»اين جا بهتر است از ذكر نفر و جماعت و قوم براى آن‌كه در«فريق»ذكر مباينت و مفارقت است.و نصب «فريقا»بر مفعول به است از هدى،و دوم عطفا عليه و عامل در او معنى حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلاٰلَةُ ،و التّقدير:و فريقا اضلّ،چنان كه گفت: يُدْخِلُ مَنْ يَشٰاءُ فِي رَحْمَتِهِ وَ الظّٰالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذٰاباً أَلِيماً [١٠].فرّاء گفت:«فريقا»نصب بر حال است و عامل در او«تعودون [١١]».

[١] .سورۀ انعام(٦)آيۀ ٩٤.

[٢] .سورۀ انبياء(٢١)آيۀ ١٠٤.

[٣] .اساس:ندارد،با توجه به مج،وز افزوده شد.

[٤] .مج،وز،مل،لت:از ايشان،آج،لب:ايشان.

[٥] .اساس،مل،آج،لب،لت:احياهم،با توجه به مج،وز تصحيح شد.

[٦] .مل:در آخرت.

[٧] .آج،لب:بريم.

[٨] .سورۀ طه(٢٠)آيۀ ٥٥.

[٩] .سورۀ شورى(٤٢)آيۀ ٧.

[١٠] .سورۀ دهر(٧٦)آيۀ ٣١.

[١١] .اساس،آج،لب،آف:يعودون،با توجه به مج،وز و ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.