چگونه با ميان بنى اسرائيل روم و هفتا[د] [١]مرد از خيار [٢]ايشان با من بيامدند،و اكنون يكى نمانده است.ايشا[ن] [٣]مرا كى باور دارند و بر من چه اعتماد كنند پس از اين؟خداى تعالى گفت:دعا كن تا زنده كنم ايشان را.موسى دعا كرد،خداى تعالى ايشان را زنده كرد تا با موسى بازگشتند.

قوله: أَ تُهْلِكُنٰا بِمٰا فَعَلَ [٤]السُّفَهٰاءُ مِنّٰا ،مبرّد گفت:صورت استفهام است و مراد استعطاف و استرحام است،يعنى ما را هلاك مكن به فضل و كرمت به گناهى كه سفيهان قوم ما كردند،و موسى دانست كه خداى از آن عادل‌تر است كه كسى را به گناه ديگرى بگيرد،و لكن اين جارى مجرى قول عيسى است كه گفت: إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبٰادُكَ [٥]الآية.

إِنْ هِيَ إِلاّٰ فِتْنَتُكَ ،اين نيست الّا امتحان و ابتلاء تو كه با مكلّفان كنى در باب تشديد تكليف و تعبّد به صبر كردن به آنچه فرستادى از رجفه و صاعقه برآن قوم از سبب سؤال رؤيت تا [٦]عقوبتى باشد ايشان را و اعتبارى باشد جز ايشان را،و مثله قوله: أَ وَ لاٰ يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عٰامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ [٧]،يعنى به امراض و اسقام در سالى يك‌دو بار ايشان را فتنه كنم،يعنى امتحان و آزمايش:و كذلك قوله: الم، أَ حَسِبَ النّٰاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنّٰا وَ هُمْ لاٰ يُفْتَنُونَ، وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ [٨].

عبد اللّه عبّاس گفت:ان هى إلا عذابك،اين نيست الّا عذاب تو،[و خداى تعالى عذاب را فتنه خواند،في قوله: يَوْمَ هُمْ عَلَى النّٰارِ يُفْتَنُونَ [٩]،أى يعذّبون نيست اين الّا عذاب تو] [١٠]ايشان را بر كفرشان و معصيتشان و عبادت عجل و

[١٠] [٣] [١] .اساس:ندارد،با توجّه به مج،وز افزوده شد.

[٢] .آج،لب،آف،لت:اخيار.

[٤] .اساس،آن:فعلوا،با توجّه به ديگر نسخه بدلها و ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.

[٥] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ١١٨.

[٦] .اساس:ما(بى‌نقطه)،مج،وز،مل،آج،لب،آف،آن:يا:با توجّه به لت تصحيح شد.

[٧] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ١٢٦.

[٨] .سورۀ عنكبوت(٢٩)آيۀ ١ تا ٣.

[٩] .سورۀ ذاريات(٥١)آيۀ ١٣.