قابل عرض به ساحت مكرّم و معزّز شيخ المشايخ ما اين است تقدّم زمانى كتاب ابى المفاخر رازى نمى‌تواند از شأن و اعتبار و از مطرح بودن اين اثر ارزشمند بكاهد و نخستين بودن اين اثر را زير سؤال ببرد چون اين كتاب به علّت داشتن متن فصيح و كلمات بليغ و ادبيات درخشان توانسته است در قلوب مشتاقان جا باز كند و عرصۀ انتشار وسيع‌تر و گسترده‌ترى را پيدا نمايد به حدّى كه امتياز و تشخّص را از ديگر همنامان و همرديفان خود بازگيرد و اين شعاع انتشار و دائرۀ وسيع نشر آن، توانسته است گذشتگان را نيز به بوتۀ نسيان و فراموشى كشاند و اين كتاب در دست هر عامّ و خاصّ و هر شهرى و روستائى، قرار گيرد.

حقيقت امر اين است: نثر بديع و ادب فاخر و درخشان و معلومات و اطّلاعات متفرّقه و محتواى پربار توأم با شعر و تمثيل آن در سطحى قرار دارد كه امروز نيز پس از گذشت پانصد سال از تأليف آن مى‌توان از نثر و ادب آن، بهره جست و در اختيار مشتاقان قرار داد و شايد همين نكته باعث شده است كه اين كتاب به عنوان «نخستين اثر فارسى روضه‌خوانى» در سطح عمومى مطرح و مورد توجّه واقع گردد.

مؤلّف آن كيست؟

ما شرح حال او را در كتاب «طبقات مفسّران شيعه-ج ٢، ص ٣٥٥» به تفصيل آورده‌ايم كه اجمالى از آن تفصيل را در اينجا مى‌آوريم:

«او كمال الدّين حسين بن على واعظ كاشفى سبزوارى، (متوفّى ٩١٠ ه‌. ق) يكى از اعلام پركار در زمينۀ علوم قرآنى و معارف تفسيرى در قرن نهم و اوايل قرن دهم هجرى مى‌باشد.

او از فضلاى نامدار سبزوار بوده و در دورۀ تيموريان مى‌زيسته است. وى همدورۀ سلطان حسين ميرزا بايقرا و امير على شير نوائى بوده است، و مدّتى در هرات به سر برده است.

او عالمى ذى فنون و صاحب اطّلاع وسيع در رشته‌هاى مختلف بوده است، و كتابهاى متعدّدى را در موضوعات متنوّع از خود به يادگار گذاشته است كه يك مورد از آنها تفسير قرآن مجيد مى‌باشد:

١. جواهر التّفسير لكلام القدير، يا جواهر التّفسير لتحفة الأمير مى‌باشد و همين تفسير گاهى به عنوان «عروس» نيز ناميده شده است.

[١] -الذّريعة الى تصانيف الشيعة، ج ١١، ص ٢٩٤-٢٩٥، كد معرفى ١٧٧٥.