تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥١٦ - تفسير ابيات

محرمانه مواظب اعمال او باشد .
قيصر بورژيا پسر پاپ الكساندر ششم است كه شرح آن در ضمن كتاب شهريار مشروحاً آمده است .
اين شخص در عالم سياست و عمل يكى از اشخاص قسى القلب و سفاك بىبدلى بوده است كه اعمال و رفتار پر مكر و حيلهء او در سياست و بر انداختن مخالفين خود و در محو و اضمحلال آنها مهارت حيرت انگيزى داشت ، تماما در افكار مصنف ما ( ماكياولى ) تاثير فوق العاده داشته است .
توقف طولانى ماكياولى در دربار اين شخص و مشاهدهء دقيق كردار و عمليات او از نزديك و ايجاد يگانگى و دوستى بعدى بين اين دو نفر تا اندازه‌اى بلكه بيشتر مصنف ما را شيفته سياست او گردانيد . . . از مكتوبات اين زمان ماكياولى ظاهر مى شود كه او چقدر فريفته سياست تند و خشن . و مفتون هوش و فراست آميخته با تدبير و مال انديشى قيصر بورژيا گرديده و قيصر مورد ستايش ماكياولى شده بود . . . » [١] با نظر به مشاهدات فراوان مى توان به اين نتيجه رسيد كه اغلب سرنوشت طبيعى انسانها به دست انسانهاى بالاتر ساخته مى شود .
تفسير ابيات نايب قاضى پس از شنيدن پيغام قاضى فورا خود را به چهار سو رسانيده و به جوحى گفت :
اين صندوق را به چند مى فروشى ؟ جوحى گفت : اين صندوق را بيش از نه صد سكه طلا مى خرند ، ولى من به كمتر از هزار سكه طلا نمى فروشم ، اگر تو ميل خريدن دارى ، بيا پيش .
نايب قاضى گفت : پاچه ورماليده ، خجالت بكش ، ارزش صندوق معلوم است .
جوحى گفت : بدون ديدن جنس خريد و فروش جايز نيست ، ما نمى توانيم معاملهء

[١] شهريار ، ماكياولى ، ترجمه آقاى محمود محمود ، ص ٥ . .