تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٣٧ - قتل غير عمد جواز و كفاره

/ ١٥٠ اگر قاتل نتواند بنده آزاد كند، اعم از اينكه فقير باشد يا بنده پيدا نشود- چنان كه در عصر ما چنين است- كفاره از آزاد كردن بنده به گرفتن روزه تبديل مى‌شود.

«وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلَّا خَطَأً وَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِناً خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَ دِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى‌ أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا- هيچ مؤمنى را نرسد كه مؤمن ديگر را جز به خطا بكشد و هر كس كه مؤمنى را به خطا بكشد، بايد كه بنده‌اى مؤمن را آزاد كند و خونبهايش را به خانواده اش تسليم كند مگر آنكه خونبها را ببخشند.» يعنى خانواده مقتول براى تقرب بخدا و تصديق اين وعده خداوند كه به كسانى كه از گناه مردم عفو كنند ثواب ارزانى مى‌دارد، از گرفتن خونبها صرفنظر كند.

«فَإِنْ كانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ‌- و اگر مقتول مؤمن و از قومى است كه دشمن شماست.» يعنى مقتول مؤمن باشد ولى قوم او با شما مسلمانان در جنگ باشند، در اين حال ديه ساقط مى‌شود و تنها كفاره باقى مى‌ماند، «فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَ إِنْ كانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى‌ أَهْلِهِ وَ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ- فقط بنده مؤمنى را آزاد كند و اگر از قومى است كه با شما پيمان بسته‌اند خونبها به خانواده‌اش پرداخت شود و بنده مؤمنى را آزاد كند.» زيرا در شريعت اسلامى عهد و پيمان محترم است حتى اگر طرف معاهده كافر باشد.

«فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً- و هر كس كه بنده مؤمنى نيابد، براى توبه دو ماه پى در پى روزه بگيرد و خدا دانا و حكيم است.» ملاحظه مى‌شود كه چسان عادلانه وضع قوانين شده. مثلا كسى كه مرتكب‌