تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٨ - كفاره عهد و سوگند

البته استفاده از چيزهاى حلال هم بايد در حد حقوق واجبه باشد. مثلا جسم انسانى را حقوقى است كه بايد آن را رعايت كرد و در استفاده از طيّبات يعنى چيزهاى حلال و پاكيزه از حد تجاوز نكرد. مثلا زياده‌روى در خوردن، نوعى تجاوز به حق جسم است مخلّ سلامت آن.

همچنين براى مردم حقوقى است كه چون مى‌خواهيم از چيزهاى حلال استفاده كنيم بايد آن حقوق را رعايت كنيم. از اين رو قرآن در سياق حكم حلال بودن چيزها تأكيد مى‌كند كه

«وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ‌- و از حد درمگذريد كه خدا تجاوز كنندگان را دوست ندارد.» [٨٨] در استفاده از طيبات بايد در نظر داشت كه حتما بر اساس حدى باشد كه شريعت مقرر داشته زيرا شريعت به مصلحت آدمى است اعم از فرد يا اجتماع و اين تجاوز نكردن از حد خود گونه‌اى تقوا است.

«وَ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ‌- از چيزهاى حلال و پاكيزه‌اى كه خدا به شما روزى داده است بخوريد و از خدايى كه به او ايمان آورده‌ايد بترسيد.»

كفاره عهد و سوگند

[٨٩] در اينجا براى استفاده از طيبات حد ديگرى مقرر شده و آن حد تعهد شخصى است به عدم استفاده از يكى از امور حلال براى اين منظور يا آن منظور. و اين را قسم گويند.

مثلا تو مى‌توانى سوگند بخورى كه از نعمت ميوه‌ها استفاده نكنى، البته قصدت اين باشد كه فقراء و مساكين استفاده كنند، نه اين كه آن را بر خود حرام سازى همين كه به اين عمل به قصد زهد و رياضت بدون در نظر داشتن مصلحتى يا رجحانى يا سبب معقولى مصمم شدى، بر تو واجب مى‌شود كه/ ٤٥٣ از آن بازگردى اين عدول از عهدى است كه با خود كرده‌اى و در نتيجه عدول از اراده تو است و براى‌