تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥ - موارد ارث

اگر داراى فرزندى بوديد يك هشتم آن.» اما ميراث برادر و خواهر كه قرآن آنها را «كلاله» ناميده از اين قرار است برادران مادرى چنين ارث مى‌برند: اگر مرده را يك برادر باشد يك ششم تركه را به ميراث مى‌برد ولى اگر دو يا سه برادر داشته باشد يك سوم مال مخصوص آنهاست كه بايد به تساوى ميان خود تقسيم كنند. در اينجا فرقى ميان مرد و زن يعنى برادر و خواهر نيست.

«وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ‌- و اگر مردى يا زنى بميرد و ميراث‌بر وى نه پدر باشد و نه فرزند او، اگر او را برادرى يا خواهرى باشد هر يك از آن دو يك ششم برد.» مرده‌اى كه خويشاوندان او به طريق «كلاله» از او ارث مى‌برند ممكن است مرد باشد يا زن. در اينجا فرقى ميان آنها نيست.

در اين بخش از آيه از موردى ياد شد كه ميّت را يك وارث باشد يعنى يك برادر يا خواهر. اما اگر بيش از يك برادر و يا يك خواهر بود حكم فرق مى‌كند.

«فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصى‌ بِها أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ- و اگر بيش از يكى بودند، همه در يك سوم مال پس از انجام دادن وصيتى كه كرده بى‌آنكه براى وارثان زيانمند باشد و نيز پس از اداى دينش شريك هستند.» در اين آيه وصيت را بر وام مقدم داشت زيرا بيشتر مردم وصيت مى‌كنند در حالى كه بسا مى‌شود كه وامى بر گردن ندارند، و گر نه دين از آنجا كه مربوط به حقوق مردم مى‌شود بر وصيت مقدم است.

وصيت بايد به قصد زيان رسانيدن به وارثان نباشد. وصيت در چنين صورتى/ ٣٦ بر حسب قانون «لا ضرر و لا ضرار» خود به خود ملغى و باطل مى‌شود. از قبيل آنكه كسى براى زيان رسانيدن به ورثه ادعا كند كه دينى بر گردن دارد. به اعتراف چنين كسى وقعى نمى‌نهند و قاضى خود به تحقيق مى‌پردازد تا مشخص شود كه آيا وامدار است يا نه؟