تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣١ - رهنمودهايى از آيات

/ ٣١

ارث: هدفها و تعهدات‌

رهنمودهايى از آيات

در اين آيات پاره‌اى از احكام ارث آمده است و از ديدگاههاى اسلام درباره قشرهايى كه در يك خانواده جاى گرفته‌اند و حقوقى كه نسبت به يكديگر دارند پرده برمى‌گيرد.

ارث به طور كلى به منزله ريسمان محكمى است كه افراد يك خانواده را سخت به يكديگر مرتبط مى‌سازد هم چنان كه در اقتصاد اسلامى راهى است براى توزيع ثروت در جامعه.

مهمترين حكمى از احكام ارث كه در اين آيات بيان شده و نيز جدال برانگيزترين آنها، آن برترى است كه در اغلب موارد به مردان داده شده است، اسلام براى مردان نقش بيشترى در اداره خانواده عطا كرده است. بار نفقه و هزينه خانواده بر دوش اوست بنا بر اين بايد نصيب او از ارث دو برابر باشد با وجود اين چون به عمق مطلب بنگريم مى‌بينيم كه زن در ارث مرد با او شريك است، ولى مرد در ارث زن شريك نيست پس بهره مرد و زن هر دو معادل يكديگرند. حتى مى‌توان گفت كه كفه زن قدرى هم مى‌چربد و سهم الارث بيشترى نصيب او مى‌شود.

آيه نخستين از نحوه ارث بردن فرزندان خانواده كه از يك پدر و مادر به وجود آمده‌اند و نيز نحوه ارث بردن پدر و مادر و برادران سخن مى‌گويد،/ ٣٢ در حالى كه آيه دوم رابطه زوجيت و كيفيت ارث بردن زن و شوى را از يكديگر بيان مى‌كند. و اما آيه سوم و چهارم از ضرورت رعايت دقيق احكام خدا كه قرآن از آنها به حدود تعبير مى‌كند سخن رفته است و كسانى را كه آن احكام و حدود را رعايت نكنند به عذاب شديد وعده داده.