تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠٣ - فرار از مسئوليت افيون تمدن

كه به هيچ يك از مردم جهان عنايت نكرده است.»/ ٣٤٦ اين نعمت فرمانروايى كه شما را داده است عبث نبوده بلكه به سبب متابعت شما از رسولان بوده، رسولانى كه خدا از ميان شما برانگيخته است.

[٢١] پس از آنكه براى قوم خود نقش انبياء و مسئوليت امت را در برابر انبياء بيان داشت و بعد از اينكه به آنان بشارت داد كه پيروى از انبياء بنى اسراييل را ملوك روى زمين خواهد كرد، فرمان داد كه به زمين مقدسه «يعنى فلسطين» داخل شوند. اين قوم به رهبرى موسى از مصر بيرون آمدند و از دريا گذشتند و به سوى سرزمين مقدس به راه افتادند. فرمان موسى يك فرمان حتمى شبيه فرمانهاى نظامى بود

«يا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى‌ أَدْبارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ‌- اى قوم من به زمين مقدسى كه خدا برايتان مقرر كرده است داخل شويد و باز پس مگرديد كه زيانديده بازمى‌گرديد.» خداوند در آن هنگام مقرر كرده بود كه بنى اسراييل به فلسطين داخل شوند زيرا آنان تنها امت مؤمن بودند و حكام فلسطين قومى جبار بودند كه در زمين فساد مى‌كردند. موسى هشدار داد كه بازگشتشان از اين راه سبب خسارت مى‌شود.

فرار از مسئوليت افيون تمدن‌

[٢٢] اما بنى اسراييل با همه امكاناتى كه داشتند، مردمى بزدل بودند و اين فرمان به جاى نياوردند. علاوه بر اين از روى خطا مى‌پنداشتند كه پيامبران بايد همه وسايل پيشرفت مادى را بدون دخالت و كوشش افراد بشر از غيب مهيّا كنند. از اين رو بدون هيچ آزرمى گفتند

«قالُوا يا مُوسى‌ إِنَّ فِيها قَوْماً جَبَّارِينَ‌- اى موسى در آنجا مردمى جبارند.» بنى اسراييل كلمه «موسى» را تكرار كردند تا مگر عطوفت او برانگيزند و نقش معنوى و غيبى او را در عبور از دريا و هلاكت فرعون ياد كنند. از اين رو حكام‌