تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٢٤ - رابطه كفر با نقصان نعمتها

كيفر ستمى كه يهودان روا داشتند آن چيزهاى پاكيزه را كه بر آنان حلال بود حرام كرديم.» آيا خداوند آن چيزها را تحريم شرعى كرده بود (مثل حرام كردن برخى از گوشتها را)؟ يا/ ٢٥٠ آن چيزها را به گونه‌اى طبيعى حرام كرد يعنى آنان را به طريق تكوينى از آن چيزها منع نمود، هم چنان كه مثلا زنان شيردهنده را بر موسى كه شيرخواره بود حرام كرده.

هم ممكن است حرمت اولى باشد و هم دومى. زيرا خداوند بر امت ظالم سخت مى‌گيرد و براى آنها قوانين دشوار وضع مى‌كند جامعه ظالم مستوجب نظامى شديد و قوانينى كوبنده است. و بنى اسراييل از اينگونه بودند. لذا مى‌بينيم چگونه خداوند در داستان «گاو» به سبب همين ظلمشان بر آنان سخت گرفت.

امت ظالم از نعمتهاى خداوندى بهره‌مند نمى‌شود، زيرا هر گروه از آنان مى‌خواهد حقوق دسته ديگر را غصب كند، هرگز نمى‌خواهند متحد شوند و براى تحقّق رفاه كل، كوششهاى خود را يكپارچه كنند و از منابع طبيعى در راه خير و صلاح عموم استفاده برند.

اكنون اين سؤال پيش مى‌آيد كه آن ستمى كه منع نعمت مى‌كند چگونه ستمى است؟ پاسخ اين است

اولا: منع كردن مردم از اكتساب و گذاشتن موانعى جلو عواملى كه موجب رفاه مردم است و خدا از آن به «راه خدا» تعبير كرده است.

طبيعى است مردمى عقب بيفتند كه شايستگيها را دربند مى‌كنند و بندهاى بسيارى بر آن مى‌نهند.

ثانيا: استثمار كردن قوى، ضعيف را. آنجا كه قوى در انجام كارهاى سازنده تنبلى مى‌كند و از راه استثمار ديگران زندگى مى‌نمايد.

ضعيف نمى‌تواند نقش خود را بازى كند زيرا مورد استثمار است. قرآن در اين مورد، رباخوارى را مثال مى‌آورد و نيز خوردن اموال مردم را به ناحق و باطل.

رباخوارى، استثمار مخفى است و خوردن اموال مردم به ناحق و باطل‌