تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥٨ - شرح آيات

اشاره‌هايى به خود قرآن است و آن اشارات به منزله همين حروف است؟ يا اين كلمات نشانه‌هايى رمزى ميان خدا و بندگان اوست كه در علم راسخ و استوارند؟

همه اينها احتمال دارد، و شك نيست كه تمام اينها مراد قرآن است، زيرا قرآن نشانه‌هايى است رمزى/ ١٦٣ و بر رمزهاى آن رمزهاست. به نظر مى‌رسد كلمه «حم» مبتدايى است كه گفته خداى تعالى: «تنزيل» بدان اسناد داده شده پس معنى آن چنين مى‌شود: «هذا تنزيل من اللَّه- اين كتابى است نازل شده از جانب خدا».

[٢] رحمت الهى كه در آفرينش او جلوه‌گر است در كتاب خدا متجلّى مى‌شود، رحمتى كه فراگير و پايدار است.

«تَنْزِيلٌ مِنَ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌- كتابى كه از جانب آن بخشاينده مهربان نازل شده است.» آيا شمار كنندگان مى‌توانند رحمتهاى خدا را بشمارند؟ هرگز ... و هر چند نعمتهاى خدا را به شمارش درآرند نمى‌توانند آنها را بتمامى بشمارند. پس او بخشاينده‌اى است كه رحمتش بر هر چيزى گسترده و همه چيز را در برگرفته، و رحمتهاى او از زمانى كه ما را از خاك آفريد، و سپس نطفه‌اى شديم، تا آن كه ديگر بار در خاك نهان شويم مستمر بوده و درباره مؤمنان تا بهشت و پس از آن ادامه مى‌يابد.

آيا سزا نيست كه ما به سوى اين كتاب كه از جانب پروردگار بخشاينده مهربان آمده است بشتابيم؟ چرا .... و آيا ما بشرى نيستيم كه خداوند محبّت به كسى را كه به ما نيكى كرده و سپاسگزارى از كسى را كه به ما نعمتى رسانده، در دلهاى ما به وديعه نهاده است؟ و آيا مهربانى بيشترى نمى‌خواهيم؟ بگذار در پذيرفتن رسالت او كه به نام مهربانى آراسته شده و داراى اين ويژگى است شتاب كنيم.

[٣] گوناگونى و تفاوت ويژگى برجسته آفريدگان است، و دانش راستين همان احاطه به شناخت ويژگيهاى چيزها و تفاوتها و نسبت آنها به يكديگر است.

و نيازمنديهاى انسان نيز چيزى است بسيار گوناگون و با تفاوت افزون،