تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٢٩ - شرح آيات

زمين را هموار كرد و براى آسايش انسان آماده ساخت، پس چندان سخت نيست كه كشاورزى و ساختمان آن دشوار باشد، و چندان نرم نيست كه آنچه بر روى آن است در درون آن فرو رود و غرق شود.

«وَ جَعَلَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا- آن كه برايتان راهها را در آن پديد آورد.» اين راهها همان جادّه‌هاى بيابان‌اند كه به رغم سختى و دشوارى زمين وجود دارند، هم چنان كه خدا جادّه‌هايى آشكار حتى در دريا قرار داد، و بر انسان است كه آنها را كشف كند تا به نزديكترين راههاى ارتباط ميان دو مكان دست يابد. مثلا بر روى زمين سلسله كوه‌هايى هست كه از اقيانوس اطلس در غرب مراكش آغاز مى‌شود، و به سمت مغرب عربى مى‌رود، سپس از درياى مديترانه مى‌گذرد، و ديگر بار به سمت جنوب و شرق اروپا مى‌رود، آن گاه متوجه جنوب تركيه، و سپس جنوب روسيه، و شرق هند، و شرق چين مى‌شود، و امثال اين سلسله كوه‌ها بسيار است، و با وجود تمام اين سلسله كوه‌ها، خدا در ميان آنها درّه‌ها و شكافهايى بسيار قرار داده كه عبور مردم را آسان مى‌كند، و اگر كوه‌هاى بلند شيبى تند داشتند آدميزادگان از يكديگر جدا و منزوى مى‌شدند.

خداوند در زمينهاى هموار و گسترده همانند دشتها راههايى كشيد كه مردم با يكديگر ارتباط داشته باشند و همچنين در درياها و فضا نيز راههايى تعبيه كرد.

چه كسى اين راهها را قرار داد؟ همانا او خداى پيروزمند حكيم است، و چرا چنين كرد؟

«لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ‌- باشد كه هدايت شويد.»/ ٤٣٤ به وسيله آن راهها به هدفهاى خود راه يابيم، و نيز به پروردگارمان كه اين راهها را آفريده پى بريم، و هر چه نشانه‌هاى حسن آفرينش و تدبير در طبيعت بيشتر باشد گواهى بزرگتر بر آفريننده آنها و نزديكتر به راهنمايى ماست.

[١١] هم چنان كه آسمانها و زمين را آفريد، و زمين را بسترى ساخت كه روزى انسان را در آن فراهم آورد.

«وَ الَّذِي نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ- و آن كه از آسمان به اندازه آب فرستاد.»