خدا چيزى را پنهان دارد و ميان آن چيز و دانش انسان رابطه‌اى برقرار نكند، كيست كه بتواند ما را بدان چيز راه نمايد؟ و اكنون خدا بسى بيش از آنچه را بر دانش انسان آشكار كرده از آن پنهان داشته است.

شرط سوم: از آنجا كه انسان نيروى ديد و تميز دادن خود را در پاره‌اى حالتها از دست مى‌دهد، چون خشم شديد. يا علاقه بسيار به قضيّه‌اى معيّن، يا به هنگام شهوت كه در آن حالتها شعور درونى او از ميان مى‌رود، پس نياز به اراده‌اى نيرومند دارد كه به وسيله آن بر چنان حالتهايى تسلّط يابد، و اين اراده از جانب خداست «وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ‌ [١١٠] و شما جز آن نمى‌خواهيد كه خدا خواسته باشد»، هم چنان كه نيروى اراده و ضعف آن به دست خداست و اگر تأييد او نباشد در برابر فشارها از پاى در مى‌آيد و در آن صورت هرگز راه نمى‌يابد.

«وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ وَلِيٍّ مِنْ بَعْدِهِ‌- هر كس را كه خدا گمراه كند از آن پس هيچ دوستى نخواهد داشت.» خداست كه مى‌تواند او را رهنمايى كند و از سرنوشت دردناكش برهاند.

پس اگر شايسته نجات باشد خدا به نجات او سزاوارتر است، زيرا اوست كه وى را آفريده و به وجود آورده و از هر كس ديگر بدو مهربانتر است، و كسى كه مهربانترين مهربانان به او رحم نكند و بردبارى وسيع و كرم بزرگ خدا او را درنيابد آيا هيچ مهربانى يا بردبارى يا كرم ديگرى او را درخواهد يافت و دستگيرش خواهد شد؟! در سوره الرّعد مى‌خوانيم: «لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لا يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْ‌ءٍ إِلَّا كَباسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْماءِ لِيَبْلُغَ فاهُ وَ ما هُوَ بِبالِغِهِ وَ ما دُعاءُ الْكافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلالٍ‌ [١١١] خاصّ اوست خواندن راستين. آنان كه جز او را مى‌خوانند هيچ پاسخشان نمى‌گويند. همانند كسى كه دو دست خود را به سوى آب برد تا آب به دهان خويش رساند و نتواند كه آب به دهان رساند. و دعاى‌

[١١٠] - الانسان/ ٣٠.

[١١١] - الرّعد/ ١٤.