تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٢ - شرح آيات

از بندگان بازمى‌دارد يا بر حسب نيازمند و استحقاق و گنجايش جذب آنها مى‌فرستد و بعد از آن فرو مى‌بارد كه نوميدى آنها را نيازمند سازد و صفت بزرگ خويشتنى و كبر را در وجودشان لگام زند، و صفت نافرمانى را از آنها دور كند، زيرا آنها نمى‌توانند آب را به طريقى ديگر به دست آورند، پس از آن است كه باران را مى‌فرستد و رحمت خود را از خلال باران بر آنها مى‌پراكند و مى‌گسترد ... و اين نشانه‌اى از نشانه‌هاى چيرگى و حكمت است.

«وَ هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا- و اوست آن خدايى كه بعد از نوميديشان باران مى‌فرستد.» (و بعد از آن كه) نوميدى بر دلهاى تمام مردم مهر نهاده است در اينجا بلاغت قرآن بروشنى جلوه‌گر مى‌شود كه كلمه الغيث را به دو معنى (باران و امداد) با كلمه قنوط نوميدى كه شدّت نيازمندى مسبّب آن است متوازى آورده است.

/ ٣٥٨ «وَ يَنْشُرُ رَحْمَتَهُ وَ هُوَ الْوَلِيُ‌- و رحمت خود را به همه جا منتشر مى‌كند و اوست كارساز حاكم مطلقى كه كار آفريدگان را تدبير مى‌كند.» «الْحَمِيدُ- ستوده.» جز كار پسنديده و ستودنى نمى‌كند، و رحمت را پس از نوميدى منتشر مى‌كند تا مردم از بى‌خبرى و گمراهى خود بيدار شوند، و اگر آنها رحمت خدا را (كه ولىّ ايشان است) نسبت به خود بدانند، و حكمت رساى او را در تدبير امور آفريدگان دريابند، نه تنها سببهاى قطع شدن باران را از خود كه همانا به سبب گناهانشان است در مى‌يابند بلكه حكمت برگشتن آن را به جانب خود نيز درك مى‌كنند و بيگمان مرتبه پروردگار خود را مى‌شناسند و چيزى را شريك او نمى‌سازند.

[٢٩] تنها اين آيه نيست كه ما را به خدا رهنمون مى‌شود، بلكه اين آيه‌اى در ميان آياتى است كه به شمار و آمار نمى‌گنجد ...

«وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌- و از نشانه‌هاى (قدرت) او آفرينش آسمانها و زمين است.»