تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٦ - شرح آيات

فرزندانش، علم خدا بر تمام آنان احاطه دارد.

«وَ ما تَحْمِلُ مِنْ أُنْثى‌ وَ لا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ‌- و هيچ مادينه‌اى باردار نمى‌شود و نمى‌زايد مگر آن كه او بدان آگاه است.» آيا اين مادينه آبستن مى‌شود يا نه، و چه آبستن مى‌شود؟ ماده يا نر؟ و آيا فرزندى سالم به دنيا مى‌آورد، و بازتابهاى طبيعت بر پيكر و روان آن فرزند چيست؟

دانش تمام اينها فقط نزد خداست.

آيه پيشين مسئوليّت بشر را نسبت به كردارهاى خود بيان كرد و گفت كه خدا بر بندگان ستمكاره نيست. اين آيه براى تأكيد درباره همان مسئوليّت آمده است: نخست: اين كه علم خدا محيط بر واقعيّت بشر است، و علم به قيامت بدان هنگام كه بشر را به حساب مى‌خوانند نزد اوست، و اوست كه از روزى او و از فرزندانش آگاه است. دوم: با نفى شريكانى كه بشر مى‌پنداشت كه توسّل به آنها او را از عذاب پروردگارش به دور مى‌دارد، پس قرآن تأكيد مى‌كند كه انسان روز قيامت از آن شريكان ساختگى تبرّى مى‌جويد و بيزارى نشان مى‌دهد زيرا هيچ سودى به او نمى‌رسانند.

«وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ أَيْنَ شُرَكائِي قالُوا آذَنَّاكَ ما مِنَّا مِنْ شَهِيدٍ- و آن روز كه ايشان را ندا دهد كه شريكان من كجايند؟ گويند: آگاهت كرديم كه كسى از ما به شرك گواهى نمى‌دهد.» خداوند به آنها مى‌گويد: كجايند آن شريكانى كه براى من مى‌انگاشتيد؟

پس آشكارا به او اعلان مى‌كنند: به خدا سوگند ما نمى‌دانيم آن شريكان كجايند، و ندانيم به كجا گريختند.

[٤٨] «وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَدْعُونَ مِنْ قَبْلُ‌- و آنچه را پيش از اين به خدايى مى‌خواندند از دست دادند.»/ ٢٥٥ دانستند آن شريكان پندارى را مداخله‌اى در اين امر نيست.

«وَ ظَنُّوا ما لَهُمْ مِنْ مَحِيصٍ‌- و دانستند كه راه گريزى ندارند.» «محيص» همان گودال كوچكى است كه پرنده- مثلا همچون مرغ‌