تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٣٢ - شرح آيات

كه چگونه ذرّه‌هاى خاك تشنه/ ٢٤٠ باران‌اند، چنان كه گويى زمين به درگاه پروردگارش مناجات مى‌كند و درخواست مى‌كند كه زنده‌اش سازد؟

«وَ مِنْ آياتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خاشِعَةً- و از نشانه‌هاى (قدرت) او اين كه زمين را خشك و سر به زير مى‌بينى.» نه بزرگ نما و قدرت نما، و حق آن است كه نسبت به پروردگار خود سرسپرده و سر به زير باشد كه بدون اين سرسپردگى خود ممكن نيست از بركتهاى پروردگار خويش سود برد، و همچنين است دل سرسپرده كه پرتو پروردگار بزرگش بر آن مى‌تابد و آن را با شناخت و ايمان زنده مى‌كند.

«فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ‌- چون آب بر آن فرو فرستيم به جنبش آيد.» همچنين است دلهاى پاكيزه كه براى نشانه‌هاى پروردگار خود به لرزش درمى‌آيد.

«وَ رَبَتْ‌- و گياه مى‌روياند.» كشت و برگ و ميوه بر زمين نمو مى‌يابد و رويه زمين از سطح نخستين خود بالاتر مى‌آيد، و همچنين است هر كس كه نسبت به خدا فروتنى كند فراتر مى‌رود و هر كه (بدو) سرسپارد رشد مى‌كند و هر كه خود را بيالايد مى‌بالد (و به درجات والا مى‌رسد).

«إِنَّ الَّذِي أَحْياها لَمُحْيِ الْمَوْتى‌- همانا، آن كس كه آن را زنده مى‌كند، زنده كننده مردگان است.» و اين چنين قرآن بدين سادگى پيچيده‌ترين معما را كه بشر را به حيرت افكنده حلّ مى‌كند. مگر نه آن كه خردها در ساحل زندگى باز ايستاده است و (مردم) از يكديگر مى‌پرسند: زندگى چيست؟ چگونه پديد آمده؟ و وقتى مى‌رود چگونه باز مى‌گردد؟

آرى، براستى اگر تو بگذارى ديدگاههايت از مانع ظاهر بگذرد و به حقيقت سنّتها و قانونها راه يابد، بيگمان در معماهاى آفرينش به ژرف كاوى‌