تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧ - شرح آيات

به نظر من اين آيه (از لحاظ نحوى) جمله‌اى تمام و مفيد معنى كاملى است كه مبتداى آن «تنزيل الكتاب» است و خبر آن «مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ‌» كه خبر از معناى متقدّم مى‌دهد.

[٣] اين آيات ما را با پروردگارمان از خلال ذكر صفات او آشنا مى‌كند، و اين امر در مشخص كردن روابط ما با ذات متعال او براى ما سودمند است. نخستين نام خداوند كه در اينجا ياد شده اين است كه آمرزنده گناه است، و چه كسى جز خداست كه گناهان را بيامرزد؟ و كدام رحمتى وسيعتر و گسترده‌تر از رحمتى است كه جريمه گناه و نافرمانى را بشويد؟ و كدام قدرتى مى‌تواند آثار بى‌شمار نافرمانيها را بر نفس و واقعيّت وجود آدمى جز رحمت و قدرت خداوند محو و نابود كند؟

نامهاى خداوند به دل آرامش و سكون مى‌بخشد، پس او آمرزنده گناه و توبه پذير و صاحب نعمتهاست و اگر اين آرامبخشى نمى‌بود، بيگمان دل مؤمنان از شنيدن نام «سخت عقوبت» از جا كنده مى‌شد و فرو مى‌ريخت.

«غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقابِ ذِي الطَّوْلِ‌ آمرزنده گناه، توبه پذير، سخت عقوبت، صاحب نعمتها.» مؤمن بحقّ به صورتى متوازن و به فرخندگى زندگى مى‌كند، اميد او را به توبه و كار نيك وا مى‌دارد و بيم او را از نافرمانى باز مى‌دارد.

بيم از عذاب خدا همانند اميد به رحمت او تنها قضيه‌اى نفسانى و روانى نيست بلكه مراد از آنها عمل و كردار است. پس بر ما واجب است كه هنگام اميدوارى به حركت و پويندگى درآييم، ولى نه در هر سويى، بلكه راه خرسندى خدا و با پيروى از رهنمايى و هدايت او، زيرا زندگى شبيه ميدان مين گذارى شده‌اى است و كسى در اين ميدان نجات مى‌يابد كه نقشه روشن و واضحى در اختيار دارد و با دقّت تمام بر اساس آن نقشه گام برمى‌دارد. امّا هنگامى كه انسان از حق منحرف شود گمراه خواهد شد، و هرگز كسى را نمى‌يابد كه او را نجات دهد و رهايى بخشد، زيرا خداى تعالى به تنها همان خداى صاحب تصرّفى است كه‌